Tom Lee'nin borsa tahmini: yıl sonu rallisi öncesi ekimde sarsıntı riski

Borsa zirvedeyken korku da zirvede olur; işte tam da böyle bir haftadayız. Fundstrat araştırma başkanı Tom Lee, CNBC yayınında yıl sonuna kadar S&P 500 'de yüzde 9'a varan bir yükselişle 8200-8400 bandını telaffuz etti, ama ekim ortasından ara seçimlere kadar bir hız tümseği beklediğini de ekledi. Kanalın sunucusu ise zamanlamada tam tersini savunuyor: seçimlere kadar ralli, seçimden sonra sarsıntı. Bu hedef aralığının arka planını gurufocus.com üzerinden yayımlanan Lee değerlendirmesindeki satırlarla da karşılaştırdım; rakamlar ve Fed varsayımı birebir örtüşüyor.

Lee'nin iyimserliğinin ilk dayanağı eylül tarım dışı istihdam verisi. Ekonomi yalnızca 29 bin yeni pozisyon üretti, beklenti 84 bindi; işsizlik oranı yüzde 4,1'den 4,2'ye çıktı. Ağustos 133 bine aşağı revize edildi, temmuz ise eksi 10 bine döndü; toplam revizyon eksi 60 bin. Buna karşılık hanehalkı anketinde istihdam 406 bin arttı, işgücü 485 bin büyüdü, katılım oranı yüzde 61,8'e yükseldi ve ücret artışı Mayıs 2021'den beri en düşük tempoya indi. Piyasa bunu iyi haber okudu: Fed'in 27-28 Ekim toplantısında pas geçme ihtimali yüzde 82,8'e fırladı. Jefferies ekonomisti Thomas Simons'un notundaki hüküm net: ekim artışı için tabuta son çivi. Bu tabloyu cnbc.com üzerindeki eylül istihdam haberindeki revizyon detaylarıyla doğruladım; beklenti sapması ve katılım artışı rakamları birebir uyuşuyor.

Kârlar patlarken endeks neden yerinde sayıyor

İkinci dayanak enflasyon patikasının yumuşayacağı varsayımı. Lee'ye göre eylül verisi iki hafta içinde gelecek ve tek seferlik etkilerin devreden çıkmasıyla önümüzdeki altı ay daha sakin okumalar göreceğiz; petrol fiyatları kontrol altında kalırsa işgücü kaynaklı baskı da sınırlı kalır. Kulağa hoş geliyor, ama 10 yıllık tahvil faizi o gün 5 baz puan daha yükselip yüzde 5,332 ile son bir yılın zirvesini gördü. Lee, Jackson Hole öncesi yüzde 4,75 olan faizin yeniden yüzde 5 altına inmesini risk iştahı için belirleyici sayıyor. Sunucu ise son bir ayda temellerde faizi bu kadar zıplatacak hiçbir şeyin değişmediğini, aksine zayıf istihdam ve iyi gelen PCE'ye rağmen yükselişin sürdüğünü vurguluyor; ona göre bu teknik bir sıkışma ve çözülünce geniş tabanlı bir sıçramayı tetikleyebilir.

Üçüncü dayanak bilançolar ve rakamlar gerçekten güçlü. FactSet'in 2 Ekim önizlemesine göre üçüncü çeyrekte hisse başı kâr büyümesi yüzde 29,5 bekleniyor; çeyrek başında beklenti yüzde 26,7 idi. Gerçekleşirse üst üste üçüncü çeyrekte yüzde 25 üzeri, üst üste sekizinci çeyrekte çift haneli büyüme olacak. Analistler çeyrek içinde tahminleri yüzde 1,4 yukarı taşıdı; normalde çeyrek içinde yüzde 2,2 aşağı revizyon olur. Kılavuz veren 116 şirketin 72'si pozitif sinyal verdi, oran yüzde 62 ile beş yıllık yüzde 40 ortalamanın çok üzerinde. Ciro büyümesi yüzde 12,3, dördüncü çeyrek kâr tahmini yüzde 27,6, tüm yıl yüzde 32,4. En çarpıcısı ileriye dönük F/K oranının 19 ile beş yıllık 19,8 ortalamanın altına inmesi; yani endeks kârlar kadar yükselmedi, çarpan ucuzladı. Bu projeksiyon setini factset.com üzerindeki sezon önizlemesindeki revizyon tablosuyla karşılaştırdım; yukarı yönlü tahmin istisnası ve sektör kırılımı aynen doğrulanıyor.

Liderlik cephesinde gözler bellek devindeydi. Micron , 3 Eylül'de biten mali dördüncü çeyrekte 54,23 milyar dolar ciro açıkladı; önceki çeyrek 41,46 milyar, geçen yıl aynı dönem 11,32 milyardı. GAAP net kâr 37,7 milyar dolar, hisse başı 32,87 dolar; tüm yıl ciro 133,19 milyar dolara fırladı. CEO Sanjay Mehrotra yapay zekânın süper zekâya evrildiğini ve 2027'nin daha güçlü geçeceğini söyledi. Piyasa tepkisi ise derslik: hisse bilançoya girerken yüzde 46 yükselmiş, sonuçtan sonra yatay kalmış. Sunucu buradan Nvidia, Meta ve Google için ders çıkarıyor: beklenti dolu bilançolar muhtemelen ne uçuracak ne çökertecek. Bu rekorun kalemlerini micron.com üzerindeki resmi sonuç bültenindeki tabloyla tek tek eşleştirdim; ciro ve faaliyet nakdi akışı satırları birebir tutuyor.

Tahvil tarafındaki tuhaflığın bir açıklaması da büyük teknoloji şirketlerinin sermaye maliyeti. Piyasada konuşulan aralık, yeni kaynak için yüzde 6-8 bandı; devletin on yıllık kâğıdı yüzde 5,3 verirken yatırımcı neden hazineye borç versin, gidip Meta'ya ya da Microsoft'a verir deniyor. Böylece tahvile gidecek likidite büyüme hisseleri ne akıyor. Sunucunun senaryosu simetrik: bilanço sezonunda yapay zekâ hikâyesi sarsılırsa para tahvile koşar, faiz gevşer ve geniş tabanlı ralli başlar; yani her iki yönde de sistem kendini dengeler. Tek istisna, bu sarsıntıyla İran kaynaklı bir şokun aynı anda gelmesi.

Seçim takvimine sıkışan piyasa

Dördüncü başlık ara seçimler ve takvim artık çok sıkıştı; çekim günü 5 Ekim, seçime kabaca dört hafta kalmış. Lee'ye göre seçim bir arınma anı ve sonucu ne olursa olsun risk iştahını artıracak; piyasa kilitlenme senaryosunu sever, Demokratların meclisi alması bile yeni harcamaların önünü keser diye okunur. Daha ilginci, yapay zekâ hisselerinin seçim sonrası rahatlayacağı tezi: Demokratların veri merkezlerine ve Clarity Act'e desteğinin artacağı, çünkü tesislerin yerel ekonomiye katkısı ve tasarının iki partili desteği inkâr edilemez boyutta. Morgan Stanley'nin 23 Eylül notu ise seçmenin derdinin geçim sıkıntısı olduğunu hatırlatıyor; Reuters/Ipsos anketinde katılımcıların yüzde 47'si oy kararında hayat pahalılığını ilk sıraya koyuyor. Bu çerçeveyi morganstanley.com üzerindeki seçim etkisi yazısındaki kilitlenme ve sektör baskısı vurgularıyla yan yana koydum; teknoloji ve enerjiye dönük inceleme uyarısı aynen yer alıyor.

Kısa vadeli iyimserliğin teknik gerekçesi piyasa genişliği göstergelerinin yerlerde sürünmesi. 50 günlük ortalamanın üzerinde kalan hisse oranı yüzde 25, kısa süre önce yüzde 21'e kadar inmişti; 200 günlükte oran yüzde 42,5. Yani endeks zirvedeyken ortalama hisse ayı piyasasında. Aktif fon yöneticilerinin yalnızca yüzde 44'ü endeksi geçebiliyor. Sunucu bunu tersinden okuyor: herkes kötümserken sürüyle satış gelmez, tersine azıcık iyi haber geniş bir sıçramayı ateşler. Üstüne takvim de ekleniyor: 30 Eylül'de ayı mevsimselliği kapandı, 1 Ekim'den itibaren istatistikler ekim ayını destekliyor; eylülde düşük kalan bireysel katılım ve büyük fonların eksik pozisyonu ekimde alım iştahını büyütebilir. JPMorgan ve Citadel masalarından gelen dördüncü çeyrekte yükleme yapılacağı yorumları da bu kampa yazılıyor.

Tahvil bilmecesi ve İran saati

Ayı cephesinin en somut argümanı tahvil. Son iki haftadaki hareket tarihsel ölçekte; oysa ne istihdam ne enflasyon cephesinde faizi bu kadar yukarı taşıyacak bir değişim yaşandı. Sunucu bunu ters yönlü bir sıkışma, taktiksel bir pozisyonlanma olarak görüyor ve er ya da geç çözüleceğini savunuyor. İkinci argüman ise jeopolitik ve burada ton değişiyor: sunucu İran cephesinde yüzde 50-50 konuşuyor, kasım ortasında yeni bir harekât ihtimalini masada tutuyor. Mantığı siyasi: anlaşma olacaksa seçimden önce olur, seçimden sonra anlaşma için sebep kalmaz; yeniden tırmanış petrolü ve faizi yukarı iter, kâr beklentilerini ezer. Hürmüz Boğazı trafiğindeki son durumu theguardian.com üzerindeki 1 Ekim tarihli ham petrol akışı haberiyle kontrol ettim; sevkiyat savaş öncesi seviyeye dönmüş görünüyor ama dizel gibi rafine ürün akışı hâlâ kısıtlı.

Toparlayınca tablo çift yönlü ama simetrik değil. Yakın vadede ralli için koşullar birikmiş durumda: yıkanmış iç göstergeler, ertelenen faiz artışı, güçlü kârlar ve destekleyici mevsimsellik. Aşağı yönde ise iki tetikleyici aynı anda çekilmeli: bilanço hayal kırıklığı ve İran şoku. Sunucu da pozisyonunu buna göre kurmuş: yükselişe oynuyor, hedge yok, opsiyon yok, açığa satış yok; yalnızca al-tut hisseler. Topluluk portföyü yılbaşından beri yüzde 112 yukarıda, yüzde 10'un altında küçük bir kredi kullanımı ve arkada 400 bin dolarlık alım gücüyle düşüşte alıma hazır bekliyor. Lider hisseler haklı sebeple önde gidiyor; son beş yılda bunun dokuz kez tabanın yetişmesiyle bittiği görülmüş, bu kez de fırtına dağılınca geride kalanların yetişmesi şaşırtmaz.