Dalio'nun Dört Mevsim Sepeti: 2008'de Liman, 2022'de Delik

Ekonomiyi dört mevsime benzetiyorum: büyüme artar ya da azalır, enflasyon yükselir ya da düşer. Tek bir mevsime oynayacağıma, her hava koşulunda ayakta duran bir sepet kuruyorum; sepetin parçaları farklı havalarda farklı tepki veriyor. Borsa coşarken hisse güldürüyor, ortalık karışınca tahvil ve altın devreye giriyor. Fikir bu kadar sade: hava durumunu tahmin etmek yerine her havaya uygun giyinmek.

Karışıma bakınca ilk dikkatimi çeken şey tahvilin ağırlığı oluyor: %30 hisse, %40 uzun vadeli tahvil, %15 orta vadeli tahvil, %7,5 altın ve %7,5 emtia. Yani paranın yarıdan fazlası tahvilde yatıyor; hisse ve altın yan roller oynuyor. Bireysel yatırımcı için bu tarif beş hazır fonla kurulabiliyor. OptimizedPortfolio sitesindeki güncel incelemede de bu dağılımın aynısı anlatılıyor ve tahvil yükünün portföyün karakterini belirlediği vurgulanıyor.

2011 öncesine dönük testler ilk bakışta rüya gibi: hisseyle aynı getiri, çok daha küçük sarsıntı, daha yüksek risk-getiri oranı. Ama bu testlerin uzun kısmı sonradan kurgulanmış veriye dayanıyor; fonlar o yıllarda yoktu, endekslerden türetilmiş sayılar kullanılmış. BacktestPortfolios sitesindeki geriye dönük çalışmada da 2000 öncesi dönemin endeks tahminleriyle doldurulduğu açıkça yazıyor. Yani geçmişin pürüzsüz grafiği, biraz makyajlı bir fotoğraf gibi duruyor.

2008'de vaat gerçek oldu: hisse çakılırken tahvil güvenli liman gibi çalıştı, portföy fırtınayı küçük sıyrıklarla atlattı. O yıl çeşitlendirmenin sözü tuttu; birbirine benzemeyen parçalar birbirini dengeledi. Hisse endeksleri o yıl üçte birinden fazla erirken bu sepet yılı çok daha hafif bir kayıpla kapattı. Savunma planı ilk ciddi sınavını geçti.

2022'de ise senaryo tersine döndü: enflasyon fırlayınca hisseyle tahvil el ele düştü, portföy %22 eridi; borsa yatırımcısıyla aynı acıyı çekti. Yıllık getiri %6,5 civarında kaldı, yani hissenin temposunun yarısı. Oysa savunma için tuttuğum tahvil bu kez savunamadı. OfDollarsAndData sitesindeki 2024 güncellemesinde de karışımın %55 tahvil taşıdığı ve bu yüzden faiz şoklarına açık olduğu anlatılıyor.

Buradan çıkardığım ders şu: tahvil her zaman hisseyi dengelemez; enflasyonun yükseldiği yıllarda ikisi birlikte düşebilir. Pomegra sitesindeki 2022 analizinde de bu kırılma anlatılıyor: kırk yıldır ilk kez hisseyle tahvil aynı anda ekside kapattı, onca yıllık ezber bozuldu. Çeşitlendirme sihirli bir kalkan değil; hava ısınınca şemsiye de eriyebilir. O yüzden sepetin hangi havada delindiğini bilmek, sepeti kurmak kadar önemli.

Son sözüm şu: bu portföy borsayı yenme planı değil, gece rahat uyuma planı. Düşüşten çok korkan, emekliliğine sarsıntısız yürümek isteyen yatırımcı için dürüst bir temel olur. PortfolioWiser sitesindeki strateji özetinde de riskin parçalar arasında dengelendiği ve tahvile bilerek fazla yüklendiği yazıyor. Benim gözümde soru işareti sürüyor: tahvilin her fırtınada liman olmayacağını gördükten sonra, bu sepete gözü kapalı güvenemiyorum.