ASML rekoru ve Hürmüz ateşi: borsada iki uçlu gün

14 Ekim sabahı piyasalar iki ayrı uçtan çekiştirildi: Hollanda'da yonga devi ASML tarihinin en güçlü çeyrek rakamlarını açıkladı, Basra tarafında ise tankerlere dönük saldırılar yeniden tırmandı. Günün ilk yarısında borsa ekranlarında teknoloji hisseleri yukarı, enerji fiyatları daha da yukarı göründü; sanki aynı anda hem düğüne hem yangına çağrılmış gibi bir tablo vardı.

ASML cephesi: rekor rakamlar, yetmeyen kapasite

GlobeNewswire üzerinden yayımlanan resmi bültende tablo net: üçüncü çeyrekte toplam satış €11,7B , brüt marj %57,5 ve net kâr €5,0B . Bir önceki çeyrekteki €9,3B satış ve %54 marjla yan yana konunca sıçrama daha iyi anlaşılıyor; 113 yeni sistem sevkiyatı ve kurulu makine parkına yapılan yükseltmelerden gelen €3,3B, çeyrek bilançosunu taşıyan iki ayak oldu.

Asıl dikkat çeken kısım geleceğe dönük çerçeve: dördüncü çeyrek için €14,2B ile €15,2B arası satış ve %57 civarı marj öngörülüyor; yılın tamamı €44B ile €45B arasına daraltıldı. AskTraders günler öncesinden çıtanın yüksek olduğunu yazmıştı; rehberin üst bandına yakın gelen satış, şirketin kurulum temposunu artırdığını gösteriyor ve yapay zekâ yatırımlarının hâlâ iştahlı olduğuna işaret ediyor.

Fouquet'nin sözleri arasında yatırımcıların altını çizdiği cümle şu: 2027 ve 2028 için planlanan arz, müşterilerin talebini karşılamaya yetmeyecek. Düşük-NA uç yonga yazıcılarında yıllık kapasite 2026'da 65 sistemken 2027'de 85'e çıkıyor; 2028 için %30'luk ek artış masada ve bazı müşteriler 2029 hatta 2030 teslimatları için şimdiden kapı çalıyor. RFC Base analizine göre sipariş defteri görünürlüğü yılın en güçlü noktasında; yani sorun talepte değil, musluğu daha fazla açamamakta.

İlginç olan şu: bu rekor tabloya rağmen hisse günü ekside kapattı; sabah kotasyonları %3-4 geri çekilmeye işaret ediyordu. Piyasa bazen iyi karneyi cezalandırır; beklenti önden satın alınmışsa, rekor bile bilinen haber sayılır. Bank of America'nın €2.557 hedefiyle al demesi de bu havayı dağıtmaya yetmedi; son haftalardaki teknoloji rallisi sonrası birçok yatırımcı kârı cebe koymayı tercih etti.

Hürmüz cephesi: tankerler ateş altında

Günün ikinci cephesi Hürmüz Boğazı'ydı. TheNationalNews derlemesine göre 11 Ekim günü altı ayrı saldırı kayda geçti; bir haftada hedef alınan tanker sayısı 12'yi buldu. İngiliz donanmasına bağlı UKMTO'nun 171-26 numaralı uyarısı, 13 Ekim'de kimliği açıklanmayan bir tankerin bilinmeyen bir mühimmatla vurulduğunu doğruluyor; geminin adı, bandırası ve yükü hâlâ bilinmiyor.

En ağır olay Umman'ın Sohar açıklarında yaşandı: Petro Dolphin adlı küçük ürün tankerine dönük drone saldırısında iki denizci kayboldu, dokuz kişi kurtarıldı; AlJazeera olay yerinden yükselen dumanları aktardı. CNBC verilerine göre 4 Ekim'le biten haftada 11 tanker hedef alındı; Gem No 2 adlı ham petrol gemisine dönük saldırıda ise 22 kişilik mürettebat yara almadan kurtuldu. Saldırılar artık boğazla sınırlı değil; Katar ve BAE açıklarına da taşıyor.

Fiyatlar bu tabloyu aynen yansıtıyor: Brent $106 civarında, WTI $94 dolaylarında tutunuyor. OilPrice akışına göre ham petrolde toparlanma görülse de rafine ürün tarafında günlük 3M varillik açık sürüyor; dizel ve ısınma yakıtı fiyatları bu yüzden gevşemiyor. Suudi Arabistan Kızıldeniz hattına yük kaydırarak açığı kapatmaya çalışıyor ama sigorta ve navlun maliyetleri yüksek kaldıkça pompa fiyatlarına indirim yansımıyor.

Saldırıların zamanlaması tesadüf değil: Amerikan ara oylaması yaklaşırken Tahran petrol fiyatlarını yüksek tutarak Washington'a baskı kurmak istiyor. ABD Dışişleri Bakanı Rubio boğazın açık olduğunu ve akışın toparlandığını söylese de donanma öncülüğündeki bilgi merkezi tehdidi ciddi seviyede tutuyor; Devrim Muhafızları kurallara uymayan hiçbir geminin geçemeyeceğini, yakında tam kapatmaya gidebileceklerini söylüyor. Gözcü botlarla hedef belirleme gibi yeni taktikler de devreye girmiş durumda.

Toparlarsak: bir yanda talebi arzı aşan bir teknoloji devi ve güçlü kâr patikası, öte yanda arz zincirini tehdit eden bir güvenlik krizi. Hisse tarafında beklenti çoktan fiyatlanmış olabilir; o yüzden yeni alımlar için acele etmeye gerek yok, geri çekilmeler kademeli alım fırsatı verebilir. Enerji tarafında ise portföy içinde bir miktar korunma payı tutmak akıllıca görünüyor; borsa günü iki uçlu kapatsa da resmin tamamı hâlâ yatırım yapılabilir tarafta duruyor.