Rusya ile Çin Arasındaki Büyük Boru Hattı Neden Kâğıt Üstünde Kalıyor?

Soru bir izleyiciden geliyor: Moskova ile Pekin bu kadar yakın ortaksa neden aralarına bir boru hattı ağı döşeyip Basra Körfezi derdinden tamamen kurtulmuyorlar?

Zeihan'ın ilk itirazı teknik değil, siyasi ve kültürel: iki toplumun birbirine derin bir güvensizlikle baktığını, bu yüzden işbirliklerinin gerçek bir yakınlıktan değil ortak rakiplere verilen tepkiden doğduğunu savunuyor.

İkinci itiraz coğrafya. Rusya'nın nüfusu büyük ölçüde Avrupa sınırına yığılmış durumda, Çin'in nüfusu ise Pasifik kıyısına sıkışmış; arada yedi sekiz bin millik uçsuz bucaksız bir boşluk uzanıyor.

Bu mesafeyi boruyla kat etmek, güzergâh boyunca pompa istasyonları ve tek metreküp gaz akmadan önce harcanacak on milyarlarca dolarlık inşaat bedeli demek.

Üçüncü sorun, Rusya'nın petrol ve gazının yanlış yerde olması: rezervlerin çoğu kuzeybatı Sibirya'da ve Çin'e Avrupa Rusyası'ndan bile daha uzak.

Rusya'nın doğu ve batı enerji şebekeleri neredeyse birbirine bağlı değil; bu yüzden Avrupa'ya giden hacimleri doğuya çevirmek bir vana açma işi değil, neredeyse sıfırdan yeni bir sistem kurma işi.

Kuralı doğrulayan istisnalar, Asya tarafındaki Sibirya'da yer alan Kovykta gibi sahalar ile Sahalin Adası çevresindeki yataklar; buralardan Çin'e mesafe yalnızca bin mil mertebesinde.

Ama bu projeler başka bir duvara çarptı: onları işletecek teknik bilgiye sahip BP ve Exxon gibi Batılı devler savaştan sonra kapı dışarı edildi ya da çekildi, üretim durakladı ve Japonya Sahalin'deki haklarına sıkı sıkıya sarıldı.

Bu arada var olan Power of Siberia hattı tam kapasitede yılda 38 milyar metreküp civarı taşıyor; bu, Rusya'nın eskiden Avrupa'ya sattığının küçük bir bölümü ve hattın devamı niteliğindeki proje otuz yıla yakın süredir müzakere ediliyor.

Zeihan'a göre her zirvede aynı tören yaşanıyor: iki lider de boru hattı fikrini övüyor, sonra faturayı ödemesi için birbirini işaret ediyor; bu yüzden açıklama çoğalıyor ama çelik depoda bekliyor.

Deniz taşımacılığını denklemden tamamen çıkarsanız bile hesap değişmiyor; çünkü inşaat faturası ile birim taşıma gideri, petrol fiyatlarının zaten bulunduğu seviyede kalmaya devam ediyor.

Özetle Rusya-Çin boru hattı sistemi siyaseten çekici, fiziken yıpratıcı ve ekonomik açıdan caydırıcı bir proje; duyuruları mühendislik değil diplomasi olarak okumak gerekiyor.