Eylül Enflasyonu Yüzde 3,7 Geldi: Piyasalar Sarsıldı, Gözler Fed'de

14 Ekim'de açıklanan Eylül enflasyonu piyasaların ayarını bozdu. Amerika'da tüketici fiyatları bir ayda yüzde 0,6 arttı, yıllık oran yüzde 3,4'ten yüzde 3,7'ye çıktı. Ekonomistlerin tahmini yüzde 3,6'ydı, yani sonuç beklentinin bir tık üstünde geldi. İşin motoru akaryakıttı: benzin bir ayda yüzde 9,1 fırladı ve aylık artışın yarısından fazlasını tek başına taşıdı. Amerika istatistik kurumu BLS'nin raporuna göre enerji kalemi aylık yüzde 5,2, yıllık yüzde 20,4 yükseldi. CNBC'nin aktardığı gibi, tek bir kalem manşeti yukarı çektiğinde herkesin gözü çekirdek veriye çevrilir.

Çekirdek taraf da serinletmedi. Gıda ve enerji dışarıda bırakıldığında fiyatlar aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,6 arttı; beklenti aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 2,5'ti. Yani mesele sadece pompadaki etiket değil, ekonominin gövdesi de ısınıyor. Barınma yüzde 0,4 arttı, ikinci el araç, eğlence, uçak bileti ve sağlık kalemleri de yukarı yazdı. Gıda neredeyse yerinde saydı. Bu tablo, enflasyonun tek bir şoktan ibaret olmadığı, genele yayılma riski taşıdığı anlamına geliyor ve faiz tartışmasını alevlendiriyor.

Gözler şimdi 27-28 Ekim'deki Fed toplantısında. Vadeli piyasalar o toplantıda çeyrek puanlık artışa yaklaşık yüzde 27 ihtimal veriyor; veri öncesi bu oran yüzde 20 civarındaydı. Asıl fiyatlama Aralık'ta: Reuters'ın derlediği aracı kurum tahminlerine göre büyük bankaların çoğu yılın son toplantısında bir artış daha bekliyor. Investing'in aktardığı projeksiyonlarda Fed üyelerinin 18'de 16'sı yıl sonunu bugünkünden yüksek bir bantta görüyor. Eylülde bant yüzde 3,75-4,00'e çıkmıştı; soru, son adımın Ekim'de mi Aralık'ta mı geleceği.

Verinin tokadı en sert Kore'de hissedildi. Gösterge endeks bir günde yüzde 7,5'ten fazla düşerek 5.554 puana indi, üst üste yedinci kayıp yaşandı. Samsung yaklaşık yüzde 9,5, SK hynix yüzde 11'den fazla değer kaybetti; kayıp o kadar sertti ki borsa önce satışları yavaşlatan mekanizmayı, sonra 20 dakikalık devre kesiciyi çalıştırdı. Yonhap'ın (yna.co.kr) haberine göre endeksin neredeyse yarısını iki çip devi taşıyor, bu yüzden yapay zeka korkusu Seul'ü herkesten sert vuruyor. Yabancılar tek günde 3,6 trilyon wonluk satış yaptı.

Faiz yükseliyor diye her şey düşecek sanmak, frene basan her arabanın kaza yapacağını sanmaya benziyor. Tarih bu ezberi bozuyor: 2016 sonrası Fed faizleri artırırken S&P 500 önce yükselip sonra düzeltme yaşadı, 2023'e giderken faizler artmaya devam ederken endeks dipten toparlandı. Altında tablo daha çarpıcı; 2004 sonrası sıkılaşma döngüsünde fiyat bir dönem ikiye katlandı, 2022'deki sert artışlarda yatay kaldı, indirimler başlayınca roketledi. Yani yönü tek başına faiz düğmesi belirlemiyor, arada jeopolitik şoklar ve kar beklentileri de direksiyonda.

Satışın ikinci motoru yapay zeka borcu korkusuydu. Bulut-bilişim şirketi CoreWeave'in 2031 vadeli tahvillerinin getirisi yüzde 15-16 bandına fırladı, hisse önce bir günde yüzde 15'ten fazla düştü, ertesi gün yüzde 6 daha geriledi. Forbes'un işaret ettiği gibi bu seviye, şirketin borçla büyüyen veri merkezi modeline duyulan güvenin sarsıldığını gösteriyor. Şirketin 50 milyar doları aşan borcu, 35-39 milyar dolarlık yıllık yatırım planıyla yan yana konunca soru netleşiyor: bu borcun karşılığında yeterince gelir üretilebilecek mi?

Tahvil piyasası ise korkunun tersini yaptı. Korku büyüyünce para güvenli limana kaçar ve uzun vadeli Amerikan kağıtlarına alım geldi, 10 yıllık getiri yüzde 5,08'e kadar gevşeyerek üç haftanın dibini gördü. Kitco'nun aktardığı gibi teknoloji satışından kaçan para hazine kağıtlarına park etti, dolar endeksi de 102 seviyesine çekildi. Kanada ve birkaç ülke dışında dünyada da benzer alımlar görüldü. Bu, en azından şimdilik bir bono sıkışıklığı yaşanmadığını, piyasanın nefes alacak yer bulduğunu gösteriyor.

Altın ve gümüş önce dayak yedi, sonra ayağa kalktı. Veri sonrası altın 4.075 dolara kadar sarktı, gümüş bir ara yüzde 5'ten fazla çakıldı; ertesi gün altın yüzde 1 toparlanıp 4.146 dolara, gümüş 56 doların üstüne döndü. Kitco'ya göre düşen getiri ve zayıflayan dolar bu dönüşün yakıtı oldu. Ama tablo kırılgan: üretici fiyatları aylık yüzde 1,3 ile Mart 2022'den beri en hızlı artışı yaptı. Yani tüketici verisindeki yangın üretici tarafında da var ve faiz beklentileri yeniden yükselirse değerli metaller tekrar baskı yiyebilir.

Kripto tarafında gemi henüz su almıyor ama su hattına yakın yüzüyor. Bitcoin 81-83 bin dolar bandında tutunuyor, yıllık ortalamasının üzerinde ve 72 bin civarındaki 200 günlük çizgiden epey yukarıda. S&P 500'de ters omuz-baş-omuz benzeri bir sıkışma var; endeks 200 günlük çizgisinin üstünde ve teyit göstergesi zayıflasa da henüz olumsuza dönmedi. Yapay zekanın barometresi sayılan çip devi de 200 günlük çizgisinin üstünde tutunuyor ama grafikteki zikzaklar huzursuzluğu ele veriyor. Yönü, yukarı kıracak bir ivme ya da aşağı kıracak bir panik belirleyecek.

Türkiye'de ise tablo ayrı bir film oynuyor. Borsa İstanbul fon kriziyle 200 günlük çizgisinin altına sarktı ve orada kaldı; yukarı denemeler cılız kalıyor. BBC'nin derlediği kronolojiye göre 131 fon tasfiye kapsamına alındı, 455 bini aşkın yatırımcı etkilendi, fon başına 1 milyon liraya kadar ara ödeme mekanizması kuruldu. Para piyasası fonlarından bir ayda yüzlerce milyar lira çıktı, şirketlerin borç çevirme maliyeti arttı. Bloomberg HT'nin (bloomberght.com) aktardığı gibi 9 Ekim haftasında 30 milyar liralık ilk giriş görüldü ama güven zinciri henüz onarılmış değil.