Bilanço ve Enflasyon Haftası: Endeksler Ayakta, Alt Katlar Sarsıntıda

Bilanço haftasına girerken tablo ikiye bölünmüş durumda. Cuma günü SP 500 yüzde 0,59, Nasdaq yüzde 0,64, Dow Jones yüzde 0,83 artıda kapattı; haftalık bazda SP 500 yüzde 1,2 yukarıda. Ama alt katlarda hava farklı: küçük hisseler faiz baskısıyla geride kaldı, Russell 2000 yine düştü. Piyasayı rahatlatan petroldeki gevşeme oldu. Trump Rusya ile Ukrayna arasına enerji ateşkesi getirdik dedi, ama iki taraf da bizim haberimiz yok karşılığını verdi. Dizel fiyatları meselenin göbeğinde; Ohio gibi tarım bölgelerinde çiftçi oyları dizel faturasına bakıyor.

Haftanın kritik verisi tüketici enflasyonu. Piyasada konuşulan beklenti aylıkta yüzde 0,53 manşet ve yüzde 0,20 çekirdek; yıllıkta yüzde 3,6 manşet ve yüzde 2,4 çekirdek. TradingEconomics derlemesi Ağustos gerçekleşmesini hatırlatıyor: manşet yüzde 3,4, çekirdek yüzde 2,4 ile Mart 2021den bu yana en düşük, aylık artış yüzde 0,4 ve bunun üçte birinden fazlası benzinden geldi. Eylül verisi 14 Ekimde açıklanacak. Benim dikkatimi çeken karşılaştırma ücretlerde: yıllık ücret artışı yüzde 3,1 ile yüzde 3,4lük fiyat artışının gerisinde. Maaş artmadan fiyatlar şahlanamaz; cüzdan boşken kasalar dolmaz.

Tüketimde pazarın üst katı dolu, alt katı boş. Zengin evler ve birikimi olan emekliler harcamaya devam ediyor; hisselerden kazanılan para kasada durmuyor, mağazaya akıyor. Redbook aynı mağaza satışları yüzde 8,3 gibi güçlü geldi; Perşembe günü resmi perakende satış verisi izlenecek. Ortalama burada tuzak: ezilen kitlenin sessizliğini zenginlerin sepeti bastırıyor. O yüzden manşet satış rakamına bakıp faiz indirimi rafa kalktı demek için erken. Tıpkı bizde olduğu gibi: yüksek faizden kazanan bir kesim tüketimi ayakta tutarken altta kalanın sesi duyulmuyor.

Bütçe tarafında ekstre kabarmaya devam ediyor. Ağustosta biten 12 ayda açık 1,77 trilyon $; Eylül ile birlikte 2,12 trilyon $ düzeyine ulaşması bekleniyor. USAFacts kaydı tabloyu netleştiriyor: malî yıl başından Ağustosa kadar açık 1,97 trilyon $, geçen yılın aynı döneminde 1,78 trilyon $ idi. Salı günü 2026 malî yılının nihai sonucu açıklanacak. Borcun millî gelire oranı yüzde 125 civarında; Çinde merkezî borç düşük görünüyor ama eyaletlere park edilen borç ve şirket kesiminin yüzde 142yi bulan yükü eklenince tablo değişiyor. Bu durum tek ülkeye özgü değil; Fransa dahil herkes fazla harcıyor.

Faizler yükseliyor diye borsa mahvolacak ezberi yine devrede, ama sayılara bakınca ezber tutmuyor. Charlie Bilellonun paylaştığı araştırmaya göre SP 500, faizler yükselirken yıllık ortalama yüzde 11,9, düşerken yüzde 11,8 kazanmış; yön değil hız önemli. 2022de tarihin en hızlı artışı gelince satış yedik, 2023 başında toparladık. Yükselen faiz herkesi aynı vurmaz: gayrimenkul, keyfî tüketim ve bankacılık tarafı zorlanırken yapay zekâ altyapı yatırımları tam gaz sürüyor. Aynı rüzgârda kimi gemi yol alır, kimi su alır; yatırımcı için soru rüzgârın yönü değil geminin sağlamlığı.

Banka bilançoları haftanın ilk sınavı: JPMorgan, Morgan Stanley, Goldman Sachs ve Bank of America defterleri açıyor. Ben banka hissedarı değilim; baktığım yer kâr rakamı değil, kredilerde sorun işareti var mı sorusunun yanıtı. Yüksek riskli şirketlere açılan kredilerin faizi yükseliyor, kredi kartı geri ödemelerinde bozulma izleri aranacak. Tüketici tarafının büyük yükü mortgage tarafında ve orada ödemeler düzenli. CNBC derlemesindeki KBW tahmini iştah kabartıyor: yatırım bankacılığı gelirlerinde yüzde 26, alım satım gelirlerinde yüzde 14 artış; SpaceX halka arzı Goldman Sachs ve Morgan Stanley tarafına ciddi ücret yazdı, ticarî kredilerde de dönüş işaretleri var. JPMorgan patronunun sözleri haftanın tonunu belirler; kendisi biraz karamsar tonuyla bilinir.

Piyasanın bahis salonuna döndüğüne dair tuhaf bir örnek de var: SP 500ün 2030da 10.000 puana ulaşıp ulaşmayacağına oynayan bir borsa ürünü çıkmış. Mantık opsiyonlarla kuruluyor; vade sonuna kadar elinde tutup hedef tutmazsa paran sıfırlanıyor, tutarsa kazanıyorsun, arada alıp satan da fiyat hareketinden ekmek yiyor. Ben bu tip kumarlara bulaşmam, o yüzden ürünün adını da anmayacağım. Piyango biletiyle portföy yönetilmez; heyecan arayan lunaparka gider, borsaya değil.

Avrupa ile Çin arasında ipler gergin. Avrupa yaşadığı sıkıntının faturasını Çine kesiyor; bir yandan da Çinden gelen ucuz yarı mamullerle üretimini hızlandırıp enflasyonunu bastırıyor. Asıl kavga otomobilde: Çinden gelen araçlarla baş edilemiyor. Çinin kısıtlamaları kabul edip tansiyonu düşürmeye yanaştığı söyleniyor. Peki ben neden Çine yatırım yapmıyorum? Rakam ortada: 2025te sanayi üretimi yüzde 5,9 artmış ama sanayi kârı yalnızca yüzde 0,6 yükselmiş. Çok ekmek üretiliyor ama tereyağı yok; otomotiv tarafına kısıtlama gelirse tablo daha da bozulur. O yüzden ağırlığım Amerikan yapay zekâsında.

Yapay zekâ tarafında haftanın bombası Nvidia ile Reflection AI görüşmeleri. IndiaTimes aktarımına göre Nvidia, 800 milyon $ yatırdığı açık ağırlıklı girişime ya daha çok para koyacak ya da tamamını alacak; konuşulan değer 25 milyar $ civarında. Reflection daha yeni Beam adlı açık modelini çıkardı; Çinli DeepSeek ve Kimi ile yarışacak. Masada elemanları alıp teknolojiyi lisanslama formülü de var; bu yol uzun resmî incelemeyi atlıyor. Beyaz Sarayın Amerikan açık modellerine bel bağladığı da sır değil. Burada matematik lehimize: token fiyatları düşerken işlemci kiraları yükseliyor; ekmek ucuzlayınca daha çok ekmek yenir, buna Jevons örüntüsü denir. Yeni Rubin Vera işlemcilerinde enerji verimi 10 kat artacak. Karpathynin sözü kulağımda: en ileri araçları kullanan yalnızca 5.000 kişi var; daha yolun başındayız. Kapalı devler de yaşar, açık yapılar da; benim paramı taşıyan ise işlemci talebi.

Seçim faslı piyasayı da ilgilendiriyor. Kansas, Minnesota, Iowa, Michigan, Ohio, New Hampshire ve Maineden oluşan 7 kritik eyalette tablo bıçak sırtı; Texas da tartışmaya girmiş durumda. Hesap basit: Demokratlar bu 7 eyaletin 4ünü alırsa Senatoda 51e ulaşıp üst meclisi kapıyor, Meclis zaten gidici görünüyor. YouGov anketleri 18 Eylül ile 5 Ekim arasında her eyalette binden fazla seçmenle yapılmış; marjlar küçük. Trump tarım eyaletlerindeki oy kaybını dizel indirimi ve vergi jestleriyle toplamaya çalışıyor. Piyasalar bölünmüş dengeyi sever; Senato elde kalırsa kanunlar dengeli çıkar. Veri takvimi de yoğun: Salı bütçe dengesi, Çarşamba tüketici enflasyonu ile Morgan Stanley ve Bank of America bilançoları, Perşembe üretici fiyatları, perakende satışlar ve Fed konuşması, Cuma sanayi üretimi.