FirstRand Kârı %5 Düştü: R39,7 Milyar, Aldermore Satışı ve Güçlü Çekirdek

FirstRand, 30 Haziran 2026 ile biten yılda çelişkili bir tablo verdi. Devam eden faaliyetlerde kazanç %13, faaliyet kârı %16 ve öz sermaye kârlılığı %24,9 ile hedef aralığının üst bandında kaldı. Aynı dönemde grup kârı ise %5 düşüşle R39,7 milyara indi. Ayrışmanın nedeni tek kalem: İngiltere motor finansmanı komisyonlarına ilişkin karşılık. Geçen yıl aynı dönemde %10 büyüyen normalize kâr bu yıl karşılıkla birlikte %5 daraldı, ancak karşılık hariç bakıldığında FNB ve RMB çift haneli büyümesini korudu.

Karşılığın boyutu büyük. Grup, Haziran sonu itibarıyla ek vergi öncesi £518,4 milyon (yaklaşık R11,3 milyar) müşteri iadesi karşılığı ve £29,4 milyon (R692 milyon) operasyonel maliyet ayırdı; brüt iskonto edilmemiş toplam karşılık £807 milyon (yaklaşık R17 milyar) seviyesine ulaştı. Nisan ayında yapılan £510 milyon artışla toplam muhasebe karşılığı £750 milyona (yaklaşık R17,7 milyar) çıkmıştı; bu tutar, grubun İngiltere'de on yıldan uzun süredir motor finansmanından elde ettiği £275 milyon kârın kat kat üzerinde. Düzenleyici FCA'nın 30 Mart 2026 tarihli nihai çerçevesi, sektör genelinde £9,1 milyarlık bir tazminat faturasına işaret ediyor ve FirstRand bu planı orantısız ve adil olmayan bir düzen olarak nitelendiriyor.

CEO Mary Vilakazi'ye göre tablo son on yıldaki en büyük sınavlardan biri, COVID döneminden bile daha zorlu, ancak düşüşün sadece %5 ile sınırlı kalması ve normalize öz sermaye kârlılığının %18,3 ile hâlâ %18-22 hedefinde kalması grubun direncini kanıtlıyor. Devam eden faaliyetlerde başlıca kârlılık %21,5, sermaye maliyeti sonrası kâr %24 artışla R19,4 milyar ve maliyet sonrası öz sermaye kârlılığı %24,9'dan %24,3'e kıyasla iyileşti. Vilakazi, odağın artık Güney Afrika ve daha geniş Afrika franchise'larına çevrildiğini, Aldermore için satış sürecinin başladığını ve düzenleyici onaylarla birlikte 12 ay içinde tamamlanmasının hedeflendiğini söyledi. Aldermore 2017'de yaklaşık £1,1 milyara alınmıştı ve son yılda vergi öncesi kârı £253 milyondan £194 milyona gerilemişti.

WesBank tarafında hacim ile kârlılık ayrıştı. WesBank normalize kazancı %4 düşüşle R2,3 milyara indi; buna karşın krediler %14 büyüdü, perakende taşıt finansmanında yeni iş hacmi %18, varlığa dayalı finansmanda %13 arttı. Kredi değer düşüş karşılığı %28 artışla R2,6 milyara, kredi zarar oranı 114 baz puandan 130 baz puana çıktı. Artışın üç nedeni öne çıkıyor: güçlü büyümeden kaynaklanan yeni iş yükü, Orta Doğu kaynaklı risk için ihtiyati karşılık ve ikinci el araç fiyatlarına ilişkin yönetim kararı. Grup, yeni düşük maliyetli girişlerin fiyatları aşağı çekeceği öngörüsüyle kullanılmış araç değer kaybı riski için ek karşılık ayırdı; Vilakazi bunun yalnızca Çin markalarıyla sınırlı olmadığını, genel olarak daha ucuz alternatiflerin çoğalmasının tüm ikinci el piyasasını etkileyebileceğini vurguladı.

FNB'de tüketici bilançosu toparlanma sinyali veriyor. Grup mevduatı %9, krediler ve avanslar %5 büyüdü; kişisel segmentte (yıllık geliri 750 bin rand altı) mevduat artışı %16 ile ortalamanın belirgin üzerinde. Vilakazi, COVID sonrası hanehalkının tasarrufa daha fazla önem verdiğini, iki yıl öncesine göre faizlerin hâlâ düşük kalmasının harcanabilir geliri desteklediğini söyledi. Orta gelirli ailelerde kredi erişimi hâlâ sıkı ve büyük mevduat tabanı yok, ancak finansal piyasalardaki toparlanma likiditeyi artırdı. Kredi talebi canlı; asıl belirleyici uygunluk ve ödeme gücü.

Operasyonel motor FNB ve RMB oldu; her iki marka da çift haneli kâr artışı sağladı. Daha geniş Afrika operasyonları da katkı verdi. Net faiz geliri %8 artışla R83,4 milyara ulaştı, grup maliyet-gelir oranı %48,5 (devam eden faaliyetlerde %48) seviyesinde kaldı. Sermaye tarafı güçlü: çekirdek ana sermaye oranı %13,9, temettü sonrası fazla sermaye R10 milyar. Yönetim, Johannesburg'da konut kredilerinde güvenin geri geldiğini, ancak belediyelerin altyapı ve proje teslimlerindeki aksaklıklar nedeniyle arz daralmasının fiyatları yukarı ittiğini; ticari tarafta ise depo ve dağıtım merkezleri kaynaklı ticari gayrimenkul talebinin sürdüğünü aktardı. Gecikmiş alacaklarda tahsilat odağı sayesinde silinen alacaklar azaldı, tahsilatlar iyileşti.

Hissedar getirisi bu çerçeveye rağmen rekor seviyede. Yönetim kurulu toplam temettüyü %16 artışla hisse başına 539 sent açıkladı; 259 sent ara temettü ve 280 sent nihai temettüden oluşuyor ve karşılık öncesi kazanca göre hesaplanıyor. Rehberlik ise iyimser: 2027 mali yılında net faiz gelirinde yüksek tek haneli, normalize kazançta yüksek tek haneli ile düşük çift haneli arası büyüme öngörülüyor. Fazla sermaye pozisyonu bir miktar baskı altında kalsa da FirstRand Limited, FirstRand Bank ve Aldermore Group'un sermaye oranları hedeflerin üzerinde kalmaya devam ediyor. Önümüzdeki 12 ayda hem FCA tazminat planına ilişkin mahkeme süreci hem de Aldermore açık artırması kârın nihai tabanını belirleyecek.