Güney Afrika'da Yerel Seçim Öncesi Siyasi Cinayetler Korkuyu Büyütüyor

KwaZulu-Natal'de oPhindweni, Gingindlovu'da bir evin kapısında işlenen cinayet, Güney Afrika'da yerel seçim sürecinin nasıl bir korku iklimine sürüklendiğini özetliyor. Inkatha Özgürlük Partisi'nin uMlalazi Belediyesi 17. bölge meclis üyesi adayı Khethelo Mdluli, seçim kampanyası sırasında evinde vurularak öldürüldü; ailesinin anlatımına göre saldırı sırasında iki çocuğu evdeydi ve yedi yaşındaki büyük çocuk, babasının öldüğünü anlayıp diğer odalarda yardım çağırmaya koştu. Al Jazeera'nın aktardığına göre bu olay tekil değil, Kasım ayına doğru ülke genelinde benzer saldırıların parçası olarak görülüyor ve çocukların yaşadığı travma, şiddetin evin içine kadar girdiğini gösteriyor.

Seçimin takvimi ve ölçeği gerilimi açıklıyor. Ülkede 10 binden fazla yerel meclis koltuğu için 4 Kasım 2026'da sandığa gidilecek ve aday belirleme dönemi çoktan sertleşmiş durumda. 20-21 Haziran'daki seçmen kayıt hafta sonunda Gauteng'deki Bekkersdal'da uMkhonto weSizwe üyesi iki kişinin, Cape Town'da Demokratik İttifak'ın ara seçim adayı Sinovuyo Dyokwe'nin, Gqeberha'da ANC'nin 27. bölge meclis üyesi Sicelo Mleve'nin ve eThekwini'de ANC yöneticisi Vukani Majozi'nin öldürülmesi, şiddetin tek bir partiye ya da bölgeye sıkışmadığını gösterdi. Yetkililer bu hafta sonunu ülke genelinde 12 ciddi olayla kayıtlara geçti diye tanımladı.

KwaZulu-Natal: Şiddetin Merkez Üssü

Yine de bütün göstergeler KwaZulu-Natal'ı öne çıkarıyor. Hükümet ve eyalet başbakanı Thami Ntuli'nin paylaştığı veriye göre 2021 yerel seçimlerinden bu yana eyalette en az 18 meclis üyesi suikast sonucu hayatını kaybetti ve bunun merkezinde eThekwini kent bölgesi var. Bağımsız suç araştırmacıları 2026'nın Ocak ayı ile Ağustos başı arasında ülke genelinde şüpheli siyasi saldırılarda en az 26 kişinin öldürüldüğünü belirtirken, Corruption Watch gibi kuruluşların derlediği veriler 2016'da 27 ve 2021'de 30 siyasi suikastla yerel seçim yıllarında belirgin bir artışa işaret ediyor. Son haftalarda tablo ağırlaştı: Mdluli'nin ardından uMshwathi'de IFP adayı Lucky Sokhela evinin önünde, Msinga'da IFP adayı Bheki Mabaso ayrı bir saldırıda öldürüldü; 6 Ağustos'ta ise eThekwini'nin Klaarwater bölgesinde ANC meclis üyesi Sibusiso Khwela ofisinin önünde gündüz vakti vuruldu ve Knysna'nın eski belediye başkanı Aubrey Tsengwa da benzer bir saldırıda yaşamını yitirdi.

Neden yerel yönetim bu kadar ölümcül bir rekabete dönüşüyor sorusunun yanıtı büyük ölçüde kaynak ve nüfuzda düğümleniyor. KwaZulu-Natal Üniversitesi'nden Zakhele Ndlovu ve Free State Üniversitesi'nden Theo Neethling gibi analistler, ulusal seçimlerden farklı olarak belediye koltuklarının doğrudan ihalelere, tedarik zincirlerine, istihdam kararlarına ve yerel himaye ağlarına erişim sağladığını vurguluyor. Al Jazeera'ya konuşan bir siyasetçi bunu işsizlik bağlamında anlatıyor: seçimler bazıları için bir küçük endüstri, çünkü meclis üyeliği ya da parlamentoya giriş yiyecek bir şey bulmanın yolu olarak görülüyor. Bu yorum, kıt kaynakların dağıtıldığı yerde adaylığın kendisinin ekonomik bir var kalma stratejisine dönüşmesine işaret ediyor ve parti içi ya da partiler arası fark gözetmeksizin gerilimi tırmandırıyor.

Öldürerek Yarışı Dizayn Etmek ve Polisin Yanıtı

Uzmanlara göre bu denklem şiddeti sistematik hale getiriyor. Analistler son yıllarda siyasi şiddetin partiler arası çatışmadan çok parti içi tasfiyelere kaydığını, adayın elenmesinin oy çalmaktan daha kestirme bir kazanma yolu olarak kullanıldığını söylüyor. Siyasi analist Sandile Swana, 2026 yerel seçimlerinin şimdiden her partiden can almaya başlaması nedeniyle ülkenin en ölümcül ve en geniş tabanlı şiddet dalgasına sahne olabileceği uyarısını yapıyor; çünkü DA, EFF, Build One South Africa ve ANC gibi farklı yapılardan adaylar aynı dönemde hedef alınıyor. Bir başka değerlendirme bunu daha açık ifade ediyor: rakipleri korkutup yarıştan çekilmeye zorlamak, sandığı içeriden manipüle etmenin bir biçimi ve katılımın kendisini buduyor.

Emniyetin yanıtı ise hem soruşturma hem de caydırıcılık üzerine kurulu. Güney Afrika Polisi, özellikle KwaZulu-Natal'deki Siyasi Cinayetler Görev Ekibi üzerinden Mdluli dahil son dosyaların bu birime sevk edildiğini, Gauteng ve KwaZulu-Natal'de soruşturmaların sürdüğünü açıkladı. Görevdeki Polis Bakanı Firoz Cachalia kayıt hafta sonunu anayasal demokrasiye aykırı diye niteleyip soruşturma sözü verirken, KwaZulu-Natal Emniyet Müdür Vekili Phumelele Makoba 11 Eylül'de Durban'da yaptığı açıklamada partilere doğrudan seslendi: birbirinizi öldürerek rekabeti elemeyin, birbirinizi sindirmeyin, bu cinayetleri durdurun. Polis ayrıca istihbarat birimleri üzerinden riskli bölgeleri haritalandırdığını, ek güvenlik planları hazırladığını ve memurların tarafsız kalması gerektiğini vurguluyor; Gauteng'de siyasi suikastlar ve kaçırma ile altyapı şantajlarına odaklı ayrı görev ekipleri de bu dönemde güçlendirildi.

Önümüzdeki iki ayın sınavı büyük. 10 binden fazla koltuk, binlerce adayın kapı kapı dolaşması ve her mahallede kimin kazanırsa dağıtımı kontrol edeceği beklentisi anlamına geliyor. Inkatha Özgürlük Partisi'nin üst üste gelen kayıplar sonrası görev ekibinin acilen sahaya sürülmesini istemesi, ANC'nin KwaZulu-Natal örgütünde Inanda, Ntuzuma ve KwaMashu'da West Gang olarak anılan gruplara karşı operasyon çağrısı yapması, partilerin bile ortak bir güvenlik talebinde buluştuğunu gösteriyor. Yetkililer sükûnet çağrısı yapsa da analistlerin uyarısı net: yerel güç, şeffaf ihale, istihdam ve parti içi aday belirleme süreçleri düzelmeden, yani koltuğun etrafındaki rant ve himaye çemberi kırılmadan, seçim dönemlerinde şiddet Güney Afrika'nın yerel siyasetinin belirleyici özelliği olarak kalmaya devam edecek.