Wood ile Chamath'ın ömürlük çağrısı: korku Amerika'ya yapay zekâ yarışını kaybettirebilir

Amerika yapay zekâdan korkuyor, Çin ise ona sarılıyor ve bu makas Moonshots Live sahnesine anket rakamlarıyla taşındı. Sunucu Peter Diamandis'in aktardığına göre Amerikalıların yüzde 80'i yapay zekâdan korkuyor, yüzde 73'ü NIMBY refleksiyle yakınında veri merkezi istemiyor; bu oran nükleer santrale itiraz edenlerden bile yüksek. Çin'de ise tablonun tersi geçerli: halkın yüzde 80'i yapay zekâya olumlu bakıyor. Bağımsız bir doğrulama olarak Gallup'un Mart 2026 anketine göre Amerikalıların yüzde 70'i yaşadıkları bölgede yapay zekâ veri merkezi kurulmasına karşı çıkıyor.

Organize karamsarlık mı, anlatılamayan hikâye mi?

Korku yalnızca anketlerde değil, gündelik hayatta da karşımıza çıkıyor. All-In Podcast sunucularından Jason Calacanis'in Delta uçuşunda sohbet ettiği kabin görevlileri, emekli oldukları için sevindiklerini çünkü yapay zekâ yüzünden işlerini kaybetmek istemediklerini söylemiş. Bu anekdot, korkunun soyut bir teknoloji tartışması olmadığını gösteriyor: eğer duyduğunuz tek şey iş kayıplarıysa, korkmanız son derece doğal. Sorun da tam burada başlıyor; çünkü sahnedeki isimlere göre bu korku kendiliğinden doğmuyor.

Chamath Palihapitiya'ya göre korku dalgası iyi örgütlenmiş bir karamsarlık kampanyasının eseri. Başarılı isimlerin birbirinin aynı korkutucu cümleleri tekrarladığını, buna karşılık yapay zekânın faydalarını görenlerin bu kadar koordineli olmadığını savunuyor. Programın bir diğer sunucusu David Friedberg'in eklediği boyut daha sert: korkuyu büyüten sıkı kurallar, avukat ordusunu karşılayabilen dev şirketlerin işine yarar, küçük girişimlerin değil. Videodaki uyarıların kaynağını Axios'un aktardığı Anthropic CEO'su Dario Amodei'nin giriş seviyesi beyaz yaka işlerin yarısının yok olabileceği öngörüsü doğruluyor.

Circle yöneticisi Nikhil Chandhok ise çareyi korkuyla kavga etmekte değil, daha iyi hikâyeler anlatmakta görüyor. Sürekli iş kayıplarını konuşup farklı bir tepki bekleyemeyeceğimizi söylüyor ve yapay zekânın üç şeyi ucuzlatması gerektiğini sıralıyor: konut, eğitim ve sağlık. Sadece konut, ortalama bir Amerikan hanesinin harcamalarının yaklaşık üçte birini yutuyor; bu üç kalem ucuzlarsa yapay zekâdan korkmak çok zorlaşır. Kimse bu hikâyeleri anlatmıyor, diye ekliyor; oysa ikna kapısı tam olarak buradan geçiyor.

Wood'un çağrısı: iş değil, işçi kıtlığı

Cathie Wood sahnenin en iddialı cümlesini kuruyor: giriş seviyesi dışında iş kayıpları rakamlara yansımıyor, asıl bizi bekleyen işgücü kıtlığı . Mantığı şöyle: yapay zekâ her şirketi daha verimli kılacak, verimli şirketler büyüyen işi kovalamak için daha fazla eleman isteyecek. Yapay zekâyla çalışan bir kişinin yatırım getirisi, tek başına çalışandan katbekat yüksek olacak; kârlıysa patron daha fazlasını yapar. Wood'un istihdam tezini ARK Invest'in Ağustos 2026 analizindeki verimliliğin yüzde 3'e koştuğu ve ücret artışlarının soğuduğu tespiti destekliyor.

Ardından çerçeve değişiyor ve yapay zekâ bir teknoloji sohbeti olmaktan çıkıp ulusal güvenlik meselesine dönüşüyor. Chamath'ın aktardığına göre Başkan Trump, Beyaz Saray'daki yapay zekâ yemeğini tek cümleyle açmış: süper zekâyı kazanan, her şeyi kazanır. David Sacks'ın benzetmesiyle bu dönüşüm demiryolları, kanallar ve elektrik şebekesinin toplamından bile büyük. Beyaz Saray uzlaşmasının çerçevesini NPR'ın aktardığı 29 Eylül 2026 tarihli gönüllü öz denetim mutabakatı haberi netleştiriyor.

Yarışın yakıtı: elektrik ve para

Kazanmak için gereken şeyin adı compute , yani veri merkezlerindeki işlem gücü; işlem gücünün yakıtı ise elektrik. Sacks'ın uyarısı net: veri merkezi karşıtlığı sürerse Amerika rakiplerinin gerisinde kalır, çünkü merkezden önce elektrik üretim tesisi gelir. Çin şebekesini her on yılda ikiye katlarken Amerika yaklaşık 25 yıldır yerinde sayıyor. Elektrik cephesindeki tabloyu REGlobal'in Ember verilerine dayanan incelemesindeki Çin talebinin 2024'te yüzde 6,6 arttığı bulgusu tamamlıyor.

Wood'a göre bu filmi Amerika daha önce nükleerde gördü: aşırı regülasyon olmasaydı bugün elektrik fiyatları yarı yarıya düşük olurdu. Yetmişlerden sonra yeni nükleer inşaat neredeyse durdu, maliyetler ve kurallar üst üste yığıldı. Şimdiyse teknoloji devleri nükleere dönüyor; Microsoft, veri merkezlerine güç için Three Mile Island'daki Crane ünitesinden 20 yıllığına elektrik alacak. Nükleer dönüşün takvimini Inquirer'ın Haziran 2026 haberindeki gelecek ilkbaharda uranyum yükleme ve 2027'de şebekeye bağlanma detayı doğruluyor.

Peki bu kadar tepki varken parayı kim koyuyor? Sacks'a göre veri merkezleri yeni bir şey değil; e-postayı, bankacılık uygulamasını, izlenen her videoyu zaten onlar çalıştırıyor. Meta ve Oracle, merkez inşası için tahvil piyasasından on milyarlarca dolar borçlandı. Wood'un aktardığı istatistik çarpıcı: veri merkezleri için çıkarılan şirket tahvillerinin yüzde 90'ı Amerikan; bunu Keynes'in animal spirits dediği yatırım iştahının hâlâ canlı olmasına bağlıyor. Para akışının büyüklüğünü PitchBook'un aktardığı Meta'nın 30 milyar dolarlık altı dilimli rekor tahvil satışı rakamı ortaya koyuyor.

Böylece ömürlük çağrı yerine oturuyor: Wood Amerika'nın iş değil işçi kıtlığı çekeceğini söylüyor, yatırımcılar milyarlarca doları çoktan masaya koymuş durumda. Chamath ise Amerika'nın kazanmak zorunda olduğu bir yarışta olduğunu, korkunun ise bilerek körüklendiğini iddia ediyor. Korkunun bedeli bu yarışın kaybedilmesi olur; çünkü santral ve veri merkezi olmadan en iyi modelin bile hükmü yok. Talebin gerçekliği ise ortada: insanları ikna edecek şey nutuklar değil, ucuzlayan konut, iyi okullar ve erişilebilir sağlık olacak.