Riyad Havalimanı Yakıt Tankı Alevlerde: Prof. Steve Hanke ile Petrol Piyasasında Eşi Benzeri Görülmemiş Baskı

19 Eylül sabahı Riyad'da farklı bir sessizlik vardı. France 24 ve BBC'nin aktardığına göre Suudi yetkililer, Yemen'deki İran destekli Husi grubuyla tırmanış sonrası başkent için ilk kez gece yarısı uyarısı yayınladı, bölge sakinlerine içeride kalmaları söylendi. Saatler sonra King Khalid Uluslararası Havalimanı yönünden yükselen siyah duman ve alevler görüldü, iki ayrı mahalleden sakinler AFP'ye 'havalimanı istikametinde kara duman ve ateş gördük' dedi. Bir AFP muhabirinin yerinde teyit ettiği bilgiye göre havalimanı çevresindeki bir Aramco yakıt depolama tankı yanıyordu.

Riyad'da İlk Uyarı ve Aksamalar

Uçuş trafiği hemen tepki verdi. FlightRadar24 verilerine atıf yapan BBC ve France 24, havalimanında uzun gecikmeler ve iptaller bildirildiğini, bazı gelişlerin yönlendirildiğini yazdı. Telegraph, başkentte duyulan patlama seslerinin ardından 'düşmanca hava tehdidi' anonsunun yapıldığını, daha sonra 'tehlike geçti' mesajı verildiğini aktardı. Riyad için aylar sonra gelen bu ilk başkent alarmı, olayın sembolik ağırlığını artırdı; yangın fiziki olarak bir depoda kalmış olsa bile psikolojik olarak ülkenin hava sahasının da hedefte olduğu mesajını verdi.

Arka planda Yemen'de hızlandırılmış bir tablo var. France 24'ün aynı günkü haberine göre Husiler Eylül başında yıldırım harekatıyla yoksul ülkenin geniş kesimlerinde kontrol sağladı, Suudi destekli uluslararası tanınan hükümet buna yanıt vermekte zorlandı. Riyad, Husi kontrolündeki bölgelere onlarca hava saldırısı düzenledi fakat ilerlemeyi durduramadı, müttefiki ABD'den istediği doğrudan desteği alamadı. Bu sırada bölgedeki tansiyon zaten yüksekti: BBC'nin bağlam kutusunda hatırlatıldığı gibi 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve ardından Körfez ülkelerine füze misillemeleri, Riyad'ı da endişe çemberine çekmişti.

Dialogue Works'ün bu gerilimin ortasında Profesör Steve Hanke'yi çağırması tesadüf değil. Hanke, 82 yaşında Johns Hopkins'te uygulamalı ekonomi profesörü, 1985 sonunda petrolün 10 doların altına ineceğini doğru bilen ve para kurulları üzerine reformlarıyla tanınan bir isim. 2008-2014 arasında Birleşik Arap Emirlikleri Mali Danışma Konseyi'nde de görev yaptı. Fortune'a 29 Nisan 2026'da verdiği ve Yahoo Finance'te yeniden yayınlanan söyleşide, Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC'ten ayrılışını 'parayı al ve kaç' diye özetlemiş, gerçek petrol fiyatlarının uzun vadede yeşil enerji baskısıyla düşeceği öngörüsü yüzünden 'bugün pompalayabildiğin kadar pompalamanın' rasyonel hale geldiğini savunmuştu.

Hanke'nin Penceresinden 'Olağanüstü Baskı' Ne Demek

Hanke'nin videodaki ana tezi, petrol piyasasındaki olağanüstü baskının tek nedenli olmadığı yönünde. Bir yanda fiziksel arz riski, diğer yanda para politikası. S&P Global Market Intelligence'ın Eylül 2026 görünümüne göre Brent temmuz başındaki düşük seviyeden bu yana yeniden 100 doların üzerine çıktı, ortalamada yüzde 40'tan fazla yükseldi ve Avrupa gaz fiyatları da temmuz sonundan beri yüzde 30 arttı. Aynı raporda ABD 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 5 civarında dalgalanırken, enerji fiyatı şokunun merkez bankalarını yeniden sıkılaşmaya ittiği vurgulanıyor. EIA'nın Ağustos kısa dönem görünümü ise Brent'i 2026 üçüncü çeyrekte 85 dolar ortalama öngörüyor ve 2027'de 69 dolara kademeli düşüş bekliyordu; fakat Eylül spot fiyatları bu varsayımları çoktan aştı.

Bu makas, Hanke'nin en çok işaret ettiği nokta: resmi tahminler stokların 2027 başında toparlanacağı varsayımına dayanıyor, oysa sahadaki risk anlık. Konferansın anlatımında Husi saldırısı, Hürmüz Boğazı, Ruvays rafinerisi ve Fujairah ihracat terminali gibi daha önce korunaklı sanılan altyapının hedef alınabilirliği yeni bir iskonto oranı yaratıyor. Hanke'nin anlattığı üzere Birleşik Arap Emirlikleri örneğinde İran'ın nisan-mayıs aylarında Ruvays ve Fujairah gibi beş büyük tesisi vurması, ülkenin Körfez içindeki hareket kabiliyetini kısıtlamış ve 'gelecekte üretilen varilin bugünkü değeri' hesabını değiştirmişti. Aynı mantık bugün Suudi Arabistan için de konuşuluyor; bir varili yarın üretmek, bugün üretmek kadar kesin değilse, üretici bugünü seçiyor.

Rakamlar da bu baskıyı doğruluyor. FRED verisine göre Brent Avrupa gösterimi 1 Eylül'de 96,02 dolar, 28 Ağustos'ta 89,75 dolardı; Yahoo Finance'in 16 Eylül derlemesinde gösterge Brent 108,34 dolara kadar çıktı, bir ayda yüzde 19, bir yılda yüzde 57 artış. Bu seviye Ekim 2026 vadeli 102 dolar bandıyla birlikte okunduğunda, piyasanın artık 90 doları taban kabul etmeye başladığı görülüyor. Hanke gibi miktar teorisyenleri için bu, sadece arz şoku değil, aynı zamanda pandemi sonrası genişlemeci para politikasının gecikmeli enflasyonu ve ölçüm hatalarının birleşimi.

Riyad Yangını Fiyatı Nasıl Büyütüyor

Yangının kendisi küresel arzı fiziksel olarak kesmemiş olabilir, fakat risk primini büyüttü. S&P Global'ın 'tartışmalı toparlanma' senaryosunda 2026 sonu Brent için 89 dolar ve 2027 sonu için 86 dolar öngörülse bile, rapor spot fiyatların bu baz senaryonun üzerinde kaldığını açıkça yazıyor. Başkentte ilk kez çalan sirenler, sigortacıların, havayollarının ve rafinerilerin fiyatlamasına yansıyan 'Riyad da menzilde' algısını güçlendirdi. Bir yakıt tankı, sistemde küçük görünebilir; fakat aynı tank bir uluslararası havalimanının dibinde yanıyorsa, aynı gün onlarca uçuşun iptal olması, küresel yolcu ve kargo talebinin de enerji talebine nasıl bağlı olduğunu hatırlatıyor.

Hanke, söyleşide bu noktada klasik bir uyarı yapıyor: petrol fiyatını yalnızca CNN ekranındaki alevlerle açıklamayın. Ona göre gerçek baskı, reel fiyatların uzun dönemde düşeceği beklentisi ile kısa dönemde arzın kırılgan olduğu gerçeğinin çarpışmasından doğuyor. Üretici 'ileride satamam' korkusuyla hızlı pompalıyor, tüketici 'ileride bulamam' korkusuyla stok yapıyor, spekülatör ise her iki korkuyu fiyatlıyor. 19 Eylül'deki duman, bu üç korkunun aynı kadrajda buluşmasıydı.

İleriye dönük ne olur? Dialogue Works yayınında Hanke, iki yol ayrımı tarif ediyor. Birinci yol, Husilerin Riyad hattını sürdürülebilir kılamadığı, Suudi hava savunmasının boşlukları kapadığı ve Brent'in 95-100 bandında dengelendiği senaryo. İkinci yol, saldırıların altyapıya sıçradığı, Hürmüz'de sigorta primlerinin katlandığı ve fiyatın 110 dolar üzerinde kalıcılık kazandığı senaryo. Hanke, ikinci senaryonun daha maliyetli olacağını, merkez bankalarının zaten yüzde 5'lik ABD tahvil getirisiyle sıkı durduğu ortamda enerji kaynaklı ikinci bir enflasyon dalgasının faiz indirimlerini öteleyeceğini söylüyor. Kişisel notum: her iki senaryoda da 69 dolarlık EIA 2027 ortalaması, spot 100 doların üzerinde kaldıkça iyimser kalıyor.

Söyleşinin sonunda Hanke, izleyiciye doğrudan bir para politikası ödevi veriyor. Enflasyonu manşet TÜFE'den değil, geniş para arzındaki değişimden okuyun diyor. 2026 ortasında ABD'de M2 daralırken Körfez'de likidite dalgalanıyor; bu asimetri, petrol fiyatının sadece arz-talep değil, doların kendisiyle de oynadığını gösteriyor. Riyad'daki tank, bu anlamda bir muhasebe dersi: bir varlığın fiyatı, o varlığın hikayesinden çok, o varlığın ölçüldüğü paranın hikayesiyle de yazılır. Yangın söndürüldüğünde bile, fiyatlama yangını hemen sönmüyor.