Enflasyon Neden Yapışkan: Fiyat İstikrarı Sınavı ve Arjantin Paraleli

Başlıktaki soru bilerek kışkırtıcı: Türkiye enflasyonu neden düşüremiyor ve bu sıkıntıda neden Arjantin'den başka ikinci bir ülke yok. Muratoğlu'nun yanıtı, sorunun ders kitabı anlamında ekonomik olmadığı yönünde, çünkü faiz ve para matematiğini her yerde herkes biliyor. Denklemlerin dışındaki bir şey sonucu yapışkan tutuyor.

Resmi son rakam teze taze malzeme veriyor. Tüketici fiyatları ağustosta aylık yüzde 1,84 arttı, yıllık oran yüzde 31,51 oldu; üretici fiyatları aylık yüzde 2,57 ile hızlandı, yıllık yüzde 27,95'e çıktı. Bağımsız akademisyen grubu yıllık oranı yüzde 49,03 hesaplıyor, yani ölçüm tartışması da hikâyenin parçası.

Aylık rakamın anatomisi tek bir şoktan çok atalete işaret ediyor. Yüzde 1,84'lük artışa ulaştırma 0,82 puan katkı verdi, onu konut ile alkollü içecekler ve tütün izledi; üretici enflasyonunun yüzde 1,52'den yüzde 2,57'ye sıçraması ise boru hattında maliyet baskısının sürdüğünü gösteriyor. Dezenflasyonu öğüten, bu yavaş hareket eden kalemler.

Para politikası ise çizgisini koruyor. Merkez Bankası bir hafta vadeli repo faizini üst üste beşinci toplantıda yüzde 37'de bıraktı, gecelik borç verme faizini yüzde 40'ta, borçlanmayı yüzde 35,5'te tuttu. Sıradaki toplantı 22 Ekim'de, yıl sonu politika faizi medyan beklentisi yüzde 35 düzeyinde.

Klibi ülke içi tartışmanın dışına taşıyan, Arjantin paraleli. İstatistik kurumu ağustos enflasyonunu aylık yüzde 1,7 açıkladı; temmuzdaki yüzde 2,1'den gerileyen bu oran son on dört ayın en düşüğü, on iki aylık oran yüzde 33,5 oldu. İki farklı program, iki farklı kıta, ikisinde de yıllık oranlar düşük otuzlu seviyelerde yaşıyor.

Matematik ile yapı argümanının ısırdığı yer burası. Faiz aritmetiği kâğıt üstünde çalışıyor ama beklentiler, ücret-fiyat bağlantıları ve yönetilen fiyatlar, tek bir faiz kararının çözemeyeceği bir kalıcılık üretiyor. Maliye bakanının kalıcı fiyat istikrarı için yapısal politikalara yaptığı vurgu, aynı noktayı programın içinden teslim ediyor.

Verinin davet ettiği hüküm başlıktan dar ama yine de düşündürücü. Hükümetin yıl sonu yüzde 28,4 tahmini, gerçekleşen yüzde 31,51'in altında duruyor; sonbahar rakamlarının gerçek iş çıkarması gerekiyor. Yapışkanlık ekonomik olsun ya da daha derinde bir şey olsun, sınavın tarihi belli ve herkese açık: önce ekim, sonra yıl sonu.