SpaceX Falcon 9, Vandenberg’den USSF-259’u 108’inci Uçuşunda Yörüngeye Taşıdı

Salı akşamı için planlanan görev, Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü’ndeki SLC-4E pedinden güney yönüne uçacak şekilde ayarlandı. Anons, menzilin sorunsuz olduğunu ve hava koşullarının yalnızca yüzde beşlik bir engel ihtimali taşıdığını söylüyordu; erteleme olursa ertesi gün aynı saatte yeni bir pencere hazırdı. Müşterinin talebiyle yayın, birinci kademenin dönüşünden sonra sonlandırılacaktı ve ikinci kademe ile yük ayrılması gösterilmeyecekti.

Aracı tanıyalım: iki kademeli mimari

Falcon 9, üstte yükü saran kaportadan başlayıp aşağıya doğru sıralanan net bir iskelete sahip. Kaporta, atmosfer dışına çıkana kadar yükü ısınmaya karşı koruyan ince bir kabuk gibi çalışıyor ve biçimi sürüklenmeyi azaltmaya katkı veriyor. Yörüngeye ulaştıktan sonra iki yarım ayrılıp okyanusa iniyor; SpaceX bu parçaları tekneyle toplayıp yenileyerek tekrar uçuruyor. Bu görevde kaportanın bir yarısı üçüncü, diğer yarısı yirmi beşinci uçuşundaydı.

Kaportanın hemen altında tek motorlu ikinci kademe yer alıyor; vakum için optimize edilmiş Merlin motoru bu bölümde çalışıyor. Onun altında karbon fiberden ara kademe var ve bu silindir, motor çanını saran bir tünel gibi duruyor. Gövdenin alt üçte ikisini oluşturan birinci kademe ise yaklaşık bir milyon librelik sıvı oksijen ve roket keroseniyle doluyor; tabandaki dokuz Merlin motoru birlikte 1,7 milyon libreyi aşan itki üretiyor.

Bu güçlendirici neden özel

Bugünkü uçuşu taşıyan güçlendirici on üçüncü kez görev aldı. Daha önce Sentinel-6B ve çeşitli ulusal güvenlik ile ortak taşıma uçuşlarında kullanılmıştı; benzer bir aşınma geçmişine sahip bir donanımın tekrar tekrar uçması, yeniden kullanımın artık istisna değil düzen olduğunu gösteriyor. Plan, kalkıştan iki dakikadan kısa süre sonra kademelerin ayrılması ve güçlendiricinin Pasifik’te konuşlu Of Course I Still Love You platformuna dönmesiydi.

Geri sayımın kritik anlarından biri taşıyıcı kuledeki kelepçelerin açılmasıydı. İkinci kademe çevresindeki kollar, yakıt dolumu sırasında aracı sabit tutmak ve rüzgârda salınımı engellemek için kapalı duruyor. Açıldıklarında roketin üst kısmı serbest kalırken alt kısmı peddeki dört kenetle tutulmaya devam ediyor; ardından güçlü kule geriye doğru yatırılıyor.

Yakıt dolumu ve neden bu kadar geç yapılıyor

Her iki kademeye sıvı oksijen dolumu kademeli ilerledi; önce birinci kademenin dolumu tamamlandı, ikinci kademe iki dakika kala doldu. Falcon 9 yaklaşık bir milyon libre itki maddesiyle tamamen doldurulduğunda, tanklarda oluşan buharın kontrollü tahliyesi belirgin duman bulutları yaratıyor. Soğuk itki maddesinin yoğunluğu aynı hacimden daha fazla performans çıkmasını sağladığı için dolum bilerek son dakikalara bırakılıyor ve basınç dengesi sürekli havalandırma ile korunuyor.

Sıvı oksijen dolumu biter bitmez yer sistemleri de kapanışa geçti; taşıyıcı kulenin dolum hattından gelen tahliye akışı arttı ve roket ‘start-up’ aşamasına girdi. Bu noktadan sonra araç iç bilgisayarı devralıyor, motorların soğutulması başlıyor ve ped bağlantıları tek tek ayrılmaya hazırlanıyor. Anlatım, tüm göstergelerin yeşilde kaldığını ve geri sayımın dakika ölçeğinde sorunsuz ilerlediğini vurguladı.

Uçuş profili, menzil nedeniyle güneye doğru ilerleyecek ve yükün alçak yörüngeye bırakılması bekleniyor. Bağımsız uzay yayınları, eğimin ekvatora göre seksen derece civarında olacağını ve görevin NSSL Phase 3 Lane 1 kapsamında Space Systems Command tarafından tedarik edilen üçüncü uçuş olduğunu aktarıyor. Aynı sözleşmede önceki haftalarda iki farklı görev daha uçmuştu; belgelerde bu uçuş TH-1 koduyla listeleniyor.

Spaceflight Now ve Space.com gibi kaynaklar, güçlendiricinin B1097 olduğunu ve bunun on üçüncü uçuşu olduğunu teyit ediyor; aynı araç daha önce NROL-172 ve çeşitli Starlink kafilelerini taşımıştı. Planlanan inişin platformdaki 224’üncü, Falcon ailesindeki 661’inci başarılı güçlendirici inişi olması hedefleniyordu. Salı günkü iptalin ardından Çarşamba akşamı açılan dört saatlik pencerenin başında kısa süre içinde kalkış teyit edildi.