Hurmuz pazarligi, Suudi Arabistan'a Husi saldirilari ve Trump'in iddialari: 13 Eylul bulteni

Bultenin actigi ilk baslik, Iran'in Hurmuz Bogazi'ni yeniden acmak icin ABD onune yedi sart koydugu iddiasi oldu. Iran medyasina dayandirilan habere gore, sartlarin tamami yerine gelmeden gecis kapali kalacak ve onayin en ust siyasi makamdan gectigi aktarildi. Bu cerceve, bogazin sadece teknik bir gecis degil, Washington ve Tahran arasinda dogrudan pazarlik kozu olarak goruldugunu dusunduruyor. Haber dili kesin konusuyor olsa da sartlarin icerigi ve takvimi bultende ayrintilandirilmiyor.

Ikinci ana konu, Husilerin Suudi Arabistan'a yonelik saldirilarinin ikinci gune tasinmasiydi. Jazan bolgesinde dusen bir cismin iki kisiyi yaraladigi, bir camiye ve cevre binalara zarar verdigi, Suudi sivil savunma makamlarinca dogrulandigi bildirildi. Bulten, sivil altyapiya yonelik bu tur saldirilarin uluslararasi hukuka aykiri bulundugunu vurguladi. Ayni gun icinde Riyad ve Medine cevresindeki boru hatti guzergahlarina yonelik insansiz hava araci saldirilari da gundeme geldi ve basliklar bu saldirilari bolgesel guvenlik icin ciddi tehdit olarak cerceveledi.

Hurmuz basligi, Iran ve Umman arasinda yeni gecis guzergahlari uzerinde uzlasildigi haberiyle devam etti. Ingiliz haber ajansina dayandirilan aktarma gore, anlasma Omani ilgilendiriyor ve giris koridorunun tamamen Iran kara sulari icinde kalacagi one suruluyor. Bulten, mutabakatin imzasinin ve Iran'in resmi aciklamasinin ertesi gune birakildigini duyurdu. Bu iddia, bogaz trafiginin hukuki ve fiili kontrolune dair haritalarin yeniden cizilebilecegi algisini guclendiriyor.

Bultenin en cok one cikan siyasi iddialari ABD Baskani Donald Trump'a atfedildi. Buna gore Trump, Suudi petrol tesislerine yonelik saldirilarin arkasinda Tahran'in olabilecegini soyledi, Husilerin Washington ile catismak istemedigini savundu ve Iran ile savasin ara secimler sonrasinda bitecegini, ardindan petrol fiyatlarinin dusecegini one surdu. Ayrica Hurmuz uzerinde kontrol iddiasini yineledigi, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile gorusmesini dogruladigi ve onu yakin dost olarak niteleyerek yakinda her seyin duzelecegi mesajini verdigi aktarildi.

Bolgesel aktorlerin tepkileri de bultende genis yer tuttu. Irak Basbakani, ulkesinin komsu devletlere yonelik saldirilar icin firlatma alani olmayacagini, topraklarinin hicbir catismanin sahasi haline getirilmesine izin verilmeyecegini ve sinir guvenliginin sikilastirilacagini acikladi; bu kapsamda Maysan'da emniyet muduru ve bazi guvenlik birimi yoneticilerinin gorevden alindigi bildirildi. Pakistan Disisleri, Riyad ve Medine hatlarindaki boru hatti saldirilarini siddetle kinayarak sivil altyapiyi hedef almanin uluslararasi hukuka aykiri ve bolgesel baris icin agir risk oldugunu belirtti. Diger yanda Ingiltere Disisleri'nin Suudi mevkidasiyla Husi saldirganligini ele almasi ve Turk Disisleri Bakani Hakan Fidan'in Iranli mevkidasi Abbas Erakci ile Hurmuz ve muzakereleri gorusmesi diplomasi trafigini gosterdi; Bahreyn'in Arap disisleri toplantisina katilmayi reddettigi de not edildi.

Yemen sahasina dair notlar, cephe hattinin hareketli oldugunu gosterdi. Yemen ordusunun Husi mevzilerine, ozellikle Muha limani yakinindaki silah deposu, araclar ve bir karargaha yonelik operasyonlar duzenledigi, Husilerin ise kiyi bolgelerinde ilerlemeye calistigi aktarildi. Ayrica Hurmuz cevresinde bir ticaret gemisine yonelik saldiri ihbari Ingiliz denizcilik otoritesince dogrulandi; hasarin boyutu henuz netlesmedi ve sorusturmanin surdugu bildirildi. Bulten, BRICS ulkelerinin Gazze'de ateskesin korunmasi ve iki devletli cozume destek cagrisini da kisa bir baslik olarak ekledi.

Bultenin son bolumu Pakistan ic gundemine ayrildi ve oldukca kalabalik bir ajanda sundu. Hukumet kanadindan, 27 Eylul'de planlanan uzun yuruyusun bariscil olmayacagi degerlendirmesiyle gerekirse guc kullanilacagi ve anayasadaki vali yonetimi secenegine atif yapildi; buna karsilik Hayber Pahtunhva yonetiminin devlet imkanlarinin kullanilmayacagina dair mahkemeye guvence verdigi aktarildi. Guvenlik basliklarinda Karaci'de Ranger ve ozel sorusturma birimlerinin operasyonlari, Sind'de yeni vilayet tartismalari, saglik bakaninin oz elestirisi, vergi reformu icin Asya Kalkinma Bankasi'ndan alinmasi planlanan kredi ve Lahor'da yagislarla sicakligin dusmesi gibi basliklar art arda siralandi.