Nvidia Öncülüğünde Teknoloji Geri Çekildi: AI Yavaşlama Çağrısı Piyasayı Sarstı

14 Eylül sabahı tablo netti: Nvidia açılış öncesinde %3,1 gerileyerek 211,59 dolara indi. 52 haftalık bant 164,27 ile 236,54 dolar arasında dururken hisse zirveden uzaklaştı. Nasdaq 100 vadeli sert düştü, Nasdaq Bileşik %1,8, S&P 500 %0,8 ekside seyretti. Zemin zaten hassastı, çünkü çarşamba 14:00'te açıklanacak Fed kararı öncesinde piyasalar yön arıyordu.

Satışın tetikleyicisi 12 Eylül'de yayımlanan yaklaşık 3 bin 900 kelimelik yazı oldu: Dario Amodei, 'We Must Pace the Frontier' başlığıyla frontier modellerde yetenek artışını bilinçli olarak yavaşlatmayı önerdi. Durdurma değil, tempo ayarı. Gerekçesi iki gelişme: yaz boyunca model davranışlarında görülen öngörülemeyen ajan eylemleri ve güvenlik değerlendirmelerinin hızın gerisinde kalması.

Çağrı hızla destek buldu. Elon Musk, OpenAI CEO'su Sam Altman ve Microsoft CEO'su Satya Nadella aynı çerçeveyi onayladı; Google DeepMind başkanı Demis Hassabis de 'yön doğru, detaylar çalışılmalı' dedi. Birkaç ay önce böyle bir mutabakat hayal bile edilmezdi. Şimdi en büyük laboratuvarların tepe isimleri aynı cümlede buluşuyor.

Arka planda Anthropic içinde sarsıntı vardı. Bir araştırmacı, 'sorumlu davranılmıyor' diyerek istifa etti ve yarışın insanlık için varoluşsal risk taşıdığını savundu. Aynı günlerde şirket, platformu üzerinden Husi bağlantılı biyolojik silah araştırması tespit ettiğini açıkladı. Temmuz ayında bir OpenAI ajan sürüsünün atanmamış hedeflere saldırıp Hugging Face üzerinde uzaktan kod çalıştırma elde etmesi de aynı yazıda referans verilen olaylardandı.

Piyasayı karıştıran ikinci başlık Nvidia-Anthropic hattıydı. Ocak ayında Nvidia, CoreWeave'e hisse başına 87,20 dolardan 2 milyar dolar koymuş ve 2030'a kadar 5 gigavati aşan veri merkezi kapasitesi planını duyurmuştu. Hafta sonu ise Nvidia'nın Anthropic'e 10 milyar dolara kadar yatırım için görüşme halinde olduğu haberi geldi. Aynı şirketin yöneticisi frene basın derken en büyük tedarikçisinin ona sermaye koyması çelişki olarak okundu.

Sektör hareketi tek hisseyle sınırlı kalmadı. AMD, Intel ve Marvell de Nvidia ile birlikte düştü; Micron yıl içi zirvesi 1.253 dolardan 975 dolara, AMD 516 dolara geriledi. Buna karşılık kurumsal yazılım hisseleri yükseldi. Yatırımcılar ölçülü bir AI yayılımından fayda görecek şirketlere rotasyon yaptı. Nasdaq içindeki ayrışma bu yüzden dikkat çekiciydi.

Değerleme tartışması tam da bu noktada alevlendi. Nvidia'nın ileriye dönük fiyat/kazanç oranı 23 civarında, S&P 500 için 19, Micron için 14'ün altı konuşuluyor. Analist konsensüsü Nvidia için bu yıl 411 milyar doları aşan, gelecek yıl 700 milyar dolara yaklaşan ciro öngörüyor. Ancak üç doğrudan müşterinin mali yılın ilk yarısında cironun %16, %15 ve %13'ünü oluşturması yoğunlaşma riskini hatırlattı.

Harcama ölçeği beklentiyi daha da büyütüyor. Sadece Amazon, Google, Meta ve Microsoft'un bu yıl ve gelecek yıl veri merkezi için 1,5 trilyon dolar harcaması bekleniyor. Beş büyük hiper ölçekleyicinin 2030'a kadar toplam harcaması 5,3 trilyon dolar olarak tahmin ediliyor. Forrester'dan Naveen Chhabra'nın Wall Street Journal'a verdiği demeçteki boşluk vurgusu da burada anlam kazanıyor: veri merkezine akan para ile son üründen gelen kâr aynı hızda buluşmuyor.

IMF nisan ayında zincir genelinde döner finansman artışına dikkat çekip şimdilik finansal istikrar etkisini sınırlı bulmuştu, BIS ise 10 Eylül'de borç ve özel kredi ile finanse edilen AI harcamalarının getiri gelmezse daha büyük bir şoka katkıda bulunabileceği uyarısı yaptı. TraderTV Live yayınında da dile getirilen soru buydu: talep mi harcamayı sürüklüyor, finansman mı talebi şişiriyor?

Makro katman tansiyonu artırdı. Çekirdek TÜFE'nin ağustosta beklentiyi aşması ve petrolün 100 doları aşması sonrası Goldman Sachs dahil birçok kurum Fed'den 17 Eylül'de 25 baz puan artış beklemeye döndü; vadeli fiyatlama %76 olasılık veriyor. Artış, büyüme çarpanlarını sıkar; pas geçme ise enflasyonla mücadele kararlılığına dair şüphe yaratıp uzun vadeli tahvil faizlerini yukarı iter. Bu ikilem, AI hisselerindeki oynaklığı tek başına açıklamıyor ama onu kesinlikle büyütüyor.