İslam ve Gençler: Bilmek Yetmez, Birlikte Büyümek Gerek

Program, Padang TV stüdyosunda Sumber Rancak Bana kuşağında açıldı ve konuk olarak Islamic Excellence Center kurucusu ve direktörü Ustaz Irfan Refliandi ağırlandı. Irfan Edukasi Cemerlang vakfı çatısı altında faaliyet gösteren merkez, Bukittinggi merkezli bir yapı olarak tanıtıldı ve ulusal ile uluslararası iş birliklerini genişletme hedefi vurgulandı. Malezya ve Singapur ile temasların sürdüğü, go internasional vizyonunun bugünden planlandığı belirtildi. Bu giriş, yerel bir eğitim girişimini bölgesel ağa taşıma iddiasını ortaya koydu.

Ustaz Irfan, eğitim geçmişini UIN Bukittinggi'de Hukuk Tata Negara lisansı ve 2022'de İslam hukuku yüksek lisansıyla özetledi. Temelinin İslami ilimlere dayandığını, bu birikimin vakıf çalışmalarına doğrudan yansıdığını söyledi. Sunucunun İslam'ın bugünkü gelişimi sorusuna, olumlu tarafta TK ve SD düzeyinden itibaren hafızlık ve qari-qariah hazırlıklarının yaygınlaşmasını örnek verdi. Küçük yaşta başlayan eğitimin ileride süreklilik sağladığı fikrini işledi.

Olumsuz tarafta ise genel okullarda din eğitiminin sınırlı kaldığı değerlendirmesi yer aldı. Ustaz, din bilgisinin oranını genel müfredata kıyasla iki bölü ona benzeterek farkı somutlaştırdı. Bu tespiti, gençlerin bilgiye erişim biçimindeki dönüşümle birleştirdi. Sosyal medya, bir yandan Kur'an öğrenmeyi ve dakwah içeriklerine ulaşmayı kolaylaştırırken öte yandan uygunsuz içerik riskini büyütüyor dedi.

Gençlerin küreselleşme içindeki konumu, medyanın çift yönlü etkisiyle ele alındı. TikTok, Facebook ve YouTube üzerinden bilgiye anında ulaşmanın mümkün olduğu, ancak aynı mecralarda pornografi ve şiddet içeriklerinin de hızla yayıldığı vurgulandı. Ebeveyn denetiminin ve öz denetimin birlikte ele alınması gerektiği söylendi. Çevre ve tüketilen içeriklerin davranış üzerindeki etkisine dikkat çekildi.

Ranah Minang'daki adat basandi syarak ilkesi hatırlatılarak, birçok gencin İslam ailesinde doğduğu halde bilginin davranışa dönüşmediği sorunu tartışıldı. Ustaz, öğrenmeden uygulamanın mümkün olmadığını, bilginin hayata taşınmasının ancak sistemli öğrenmeyle başlayacağını söyledi. Ailede model olmamanın, çocuklara sadece telkin vermenin yetersiz kaldığı örneği verildi. Namaz örneği üzerinden, söylemenin değil birlikte kılmanın dönüştürücü olduğu anlatıldı.

Bilginin davranışa dönüşmemesinin nedenleri arasında aile pratiği ilk sıraya kondu. Çocuğa okula git veya namaz kıl demekle, ebeveynin kendisinin aynı davranışı göstermemesi arasındaki çelişkinin öğrenmeyi zayıflattığı belirtildi. Baba figürünün evde imam olarak namaza öncülük etmesinin, birlikte ibadet eden aile tablosunun çocuklar için güçlü bir model oluşturduğu vurgulandı. Bu yaklaşım, küçük ama düzenli tekrarların önemini öne çıkardı.

Küreselleşme ve gençlik başlığında iki temel meydan okuma tanımlandı. Birincisi sosyal medyanın dikkat ekonomisi, ikincisi Gen Z ve Alfa kuşağında okuma alışkanlığının zayıflaması. Gençlerin hızlı ve hazır olanı tercih ettiği, sürecin kendisini atlamak istediği söylendi. Hızlı yemek benzetmesiyle, hiçbir güzel hedefin emeksiz ve süreçsiz gelmediği, takdirin Allah'a ait olduğu ancak çaba ve duanın insana düştüğü hatırlatıldı.

Dakwah kavramı, cami kürsüsünde hutbeden ibaret görülmemesi gerektiği vurgusuyla genişletildi. Arkadaşı namaza davet etmek, haksızlıktan alıkoymak gibi gündelik hatırlatmaların da dakwah sayıldığı anlatıldı. Medya üzerinden dakwah, günümüzde zorunluluk olarak nitelendirildi. Kişinin rekam jejak ve personal branding oluşturmasının, davetlerin ve iş birliklerinin önünü açtığı, bu nedenle yeteneği olanların küçük adımlarla görünür olmaktan çekinmemesi gerektiği söylendi.

Kadınların sosyal medyada varlığı ve aile ile çevrenin rolü de ele alındı. Ölçü olarak tesettür ve mahremiyete riayet vurgulanırken, gösteriş ve mahremiyeti ihlal eden paylaşımların sakıncalarına dikkat çekildi. Aile içinde en az bir hafız yetiştirme hedefi, ahirette kurtuluş vesilesi olarak sunuldu. Kurumun okullar ve yurtlarla iş birliği yaparak öğretmenleri sahaya taşıması ve özel ders imkanı, erişimi artırmaya yönelik pratik adımlar olarak sıralandı.

Gençlerin mükemmel olma baskısı, insan olmanın yanılabilme gerçeğiyle dengelendi. Peygamberlerin bile imtihan ve hata örnekleri hatırlatılarak, bir hatanın tüm iyilikleri silmemesi gerektiği söylendi. Sosyal medyanın linç ve etiketleme hızına karşı kişisel marka ve mahremiyetin korunması uyarısı yapıldı. Bu bölüm, gençlere hata yaptığında toparlanabilme alanı bırakmanın önemini işledi.

Büyümenin anlamı, bilmek ile yapmak arasındaki mesafeyi kapatmak olarak tanımlandı. Kur'an okumanın sevabı bilindiği halde okunmaması veya namazın farz olduğu bilindiği halde ertelenmesi örnekleriyle, hayya alel felah davetinin duyulup gereğinin yapılmaması eleştirildi. Allah'ı tanımanın, O'nun tarafından tanınmaya vesile olacağı ve salih amelin anahtarının namaz olduğu vurgulandı. Tesettür ve salih amel tartışmalarında, iyiliği beklemeden ibadete başlamanın dönüştürücü etkisi savunuldu.

İstikamet ve motivasyon, küçük adımların sürekliliğiyle ilişkilendirildi. Günde bir satır Kur'an okumayı bırakmayıp zamanla sayfaya, cüz'e taşımak; farzların yanına sünnetleri eklemek gibi kademeli hedefler önerildi. Besmeleyle başlama, selamlaşma, camiye sağ ayakla girme gibi küçük sünnetlerin bile istikamet sayıldığı hatırlatıldı. Overthinking ve güvensizlik hissine karşı, kendini başkalarıyla kıyaslamamak ve Allah'ın herkese farklı imkanlar verdiği bilinci önerildi.

Programın son bölümünde cami merkezli çözümler ve gençlerin dijital üretkenliği konuşuldu. Bukittinggi'de Surau Gemilang ve ücretsiz servis gibi uygulamalarla caminin okul ulaşımının düğüm noktası haline getirilmesi, kafe alanlarının cami çevresine taşınması gibi fikirler paylaşıldı. Toplulukların kapsayıcılığı, sınıf ayırımı yapmama ve samimiyet ilkeleriyle ilişkilendirildi. Gençlere mesaj olarak kendini tanıma, Allah ile bağı düzeltme ve insanlarla ilişkileri onarma üçlüsü vurgulandı; bismillah ile başlama ve toplulukla yürüme çağrısıyla program kapatıldı.