Nasdaq Coşkusu Nereye Kadar? Dar Ralli, Meta Muse ve Ucuz Kalan Çipler

Teknoloji tarafında tarihi bir gün yaşandı: S&P 500 %1,49, Nasdaq %2,26 yükseldi, Bora Özkent'in aktardığına göre kendi takip ettiği portföy %3'ü aştı. 10 yıllık tahvil getirileri geriledi, dolar biraz zayıfladı, Brent 100 doların hemen altında tutundu ve Bitcoin gün içinde 86 bini aşıp 85 bine çekilse de güçlü kaldı. Teknik resim de kuvvetlendi; S&P 500 ve QQQ bütün ortalamalarını yukarı kırdı, yarı iletkenler uzun süren zayıflıktan sonra sert döndü. Muse etkisi burada itici güç olarak öne çıktı. Tıpkı bir şehrin ana caddesinde ışıklar yanarken ara sokakların karanlık kalması gibi, manşet endeks coşarken arka planda hâlâ temkinli bir tablo vardı, ama alıcıların yeniden sahaya döndüğü netti.

Yapay zeka destekli teknik uyarı aynı anda geldi: yükseliş çok az sayıda hisseyle taşındı, taban genişlemedi. Bu darlık klasik olarak kırılganlık sinyali sayılır çünkü sağlıklı rallide mümkün olduğunca çok hisse birlikte yürür. Özkent ise ezberi tersine çeviriyor; ona göre büyük ralliler çoğunlukla böyle dar başlar, teknoloji önce sürükler, sonra para daha geniş tabana yayılır. Geçen haftaki faiz kararına ve cuma kapanışındaki ani alıma piyasaların verdiği tepkiyi de bu yüzden olumlu okuyor. Jeopolitik yumuşama ve yapay zeka iyimserliğiyle birleşince yön yukarı gibi görünse de hiçbir ralli sonsuz değil, duracağı gün elbette gelecek diyor. Yatırım tavsiyesi değil, bir öngörü çerçevesi sunduğunu özellikle vurguluyor.

Rekor detayı tabloyu daha da ilginç kılıyor: Nasdaq tüm zamanların zirvesine çıkarken S&P 500 içindeki hisselerin %59,2'si zirvesinden %20'den fazla uzakta, yani kabaca ayı piyasası bölgesinde, %81,5'i ise %10'dan fazla aşağıda. Teknoloji sürüklüyor ama kendi içinde bile Micron gibi hızlı büyüyen adlar zirvesinin altında. Özkent'e göre bu ayrışma piyasanın genelinde balon olmadığını düşündürüyor. Tıpkı lüks bir vitrin ışıltılı dururken mağazanın arka raflarının indirimde olması gibi. Ayrışmanın kökünde ekonomi var: faiz artışları düşük gelirli tüketiciyi ve konutu vuruyor, üst gelirler ise parayı daha yüksek risksiz faizle değerlendirebiliyor. Ortaya çıkan iki hızlı ekonomi görüntüsü, borsa içindeki bu makası açıklıyor.

Faizlerin ekonomiye etkisi neden eskisi gibi hissedilmiyor sorusuna Özkent 2008 benzetmesiyle yanıt veriyor. O yıl büyüme konuta yaslıydı ve konut faize çok duyarlıydı, bugün ise büyümenin motoru yapay zeka ve onun faize duyarlılığı çok daha düşük. Yapay zeka altyapı yatırımları büyük ölçüde şirketlerin kendi serbest nakit akışıyla finanse ediliyor; dış borç ihtiyacı sınırlı. Bu yüzden faiz artışlarının bu harcamayı durdurma gücü zayıf. İstisna olarak Oracle ve CoreWeave gibi Neo Cloud oyuncuları daha kaldıraçlı duruyor, ama ana tablo öz-kaynaklı. Sonuçta yapay zeka harcamalarının süreceğine dair en güçlü işaretlerden biri de Meta'nın Muse hamlesi oluyor. Enerjiden çipe, yazılımdan buluta uzanan harcama döngüsü faiz duvarını şimdilik aşıyor gibi.

Muse nedir sorusu bültenin merkezinde. Meta'nın tüketiciye dönük kişisel ajanı Muse, uygulama dükkanlarında ChatGPT'nin ilk mobil çıkışındaki indirme hızını geride bırakarak yayıldı; fark model kalitesi değil dağıtım gücü. Muse (şirket içinde Hatch kod adıyla biliniyor) Instagram, Facebook ve WhatsApp'ın milyarlarca kullanıcısına doğrudan ulaşıyor ve bir ürün olarak günlük işleri çözmeyi vadediyor. Özkent'in aktardığı örnek çarpıcı: kullanıcı beğenmediği otel deneyimi için iade sürecini Muse'a bırakıyor, ajan yazışmaları, şikayet metnini ve geri ödemeyi baştan sona yönetiyor. Muse nasıl çalışır sorusuna basitçe bakarsak: 1) isteği anlar, 2) e-posta, takvim ve ödeme gibi bağlı uygulamalara kendi bulut bilgisayarındaki izole alanından erişir, 3) alt ajanları görevlendirip işlemi adım adım işletir, 4) ödeme gibi kritik adımda tek kullanımlık kart ve insan onayı ister. En iyi dil modeli değil, ama iş gören bir ürün olarak hızla benimseniyor.

Piyasa coşkusunun gölgesinde Meta'nın bilançosundaki baskı da not ediliyor. Şirket altyapı harcamaları nedeniyle borçlanmayı artırmış, serbest nakit akışı baskılanmış ve son çeyrekte kâr marjları gerilemiş durumda. Buna rağmen hisse %11,43 sıçradı çünkü yatırımcı yeni tüketici ajanını büyüme hikayesinin taze kanıtı olarak okudu. Tıpkı pahalı bir mutfak yenilemesi yaparken evin değerinin artacağına inanmak gibi, kısa vadeli nakit baskısı uzun vadeli platform avantajı beklentisiyle tolere ediliyor. Özkent son bir aydır Meta'da olumlu durduğunu ve topluluğuna bu pozisyondan fayda sağladığını hatırlatıyor; Zuckerberg'in yeniden ürünün başına dönmesi ve ajan vizyonuna odaklanması da bu okumayı destekliyor.

Ajan ekonomisinin ilk ticaret savaşı da aynı gün patlak verdi. Amazon, Muse ajanlarının sitesinde alışveriş yapmasını güvenlik gerekçesiyle engellediğini duyurdu. Özkent bu kararı savunmacı ve kısa vadeli buluyor, uyum yerine duvar örmek olarak yorumluyor. Boşluğu Shopify hemen doldurdu: Muse ajanlarıyla kendi satıcı ağında alışverişe izin verdiğini açıkladı. Hayal edilen akış basit: Instagram'da gördüğün bir kıyafeti ajana tarif ediyorsun, ajan buluyor, bedeni eşleştiriyor, ödemeyi tek kullanımlık kartla ve senin onayında tamamlıyor. Grokbot benzer işler yapsa da dağıtım ölçeği farklı; X'in kullanıcı tabanı Meta'nın üçlüsü yanında küçük kalıyor. Bu ölçek farkı, en iyi modelin değil en yaygın erişimin kazanabileceği bir oyun yaratıyor.

Rallinin en büyük sürprizi çip zincirinin CPU halkasında yaşandı. Muse gibi ajanların çalışması GPU kadar, hatta ondan çok daha fazla CPU tüketimi gerektiriyor; sektörde konuşulan oran 40 CPU'ya 1 GPU seviyesinde ve bu da Intel, AMD ve tasarımcı ARM'ı yeniden sahnenin önüne itti. AMD gün içinde 1 trilyon dolar eşiğini gördü, Intel ve ARM da sert yükselişlere katıldı. Özkent burada özeleştiri yapıyor: Meta'daki yükselişi öngörmüş ama onun CPU talebine zincirleme etkisini ıskalamış. Nvidia bile %2,5 yükseldi, portföyündeki altyapı adlarında %5-10'luk sıçramalar görüldü. Hemen ardından gözler Washington-Pekin hattına döndü: Trump ile Xi Jinping görüşmesinde Nvidia'nın H200'ünün Çin'e satışı kritik başlık. Yaklaşık 1,5 milyon adetlik ve 30 milyar dolarlık ek ciro potansiyeli konuşuluyor; ABD tarafı gevşese de Pekin yerli çip vurgusuyla temkinli duruyor, karar anı haftanın en önemli katalizörü.

Yapay zekanın fiziki sınırları da bültene girdi. Çok sayıda veri merkezi projesi durduruluyor ya da iptal ediliyor; nedenler arasında yerel siyasi direnç kadar enerji darboğazı var. Burası iki gruba yarayabilir: bir yanda nükleer ve enerji hisseleri, diğer yanda eski Bitcoin madencileri. Hut 8 ve Riot gibi madencilerin devasa elektrik sözleşmeleri ve saha kapasiteleri bulunuyor; Reuters'ın aktardığı Hut 8'in Teksas kampüsünü tamamen ticarileştiren yaklaşık 9,8 milyar dolarlık yapay zeka veri merkezi kiralaması bu dönüşümün ölçeğini gösteriyor. Bitcoin 86 bine giderken bu şirketler kapasiteyi madencilikte mi yoksa yapay zeka kiralamasında mı kullanacağına karar verecek; enerji kıtlaştıkça hem Bitcoin üretimi zorlaşarak fiyatı destekleyebilir hem de enerji varlığı olan madenciler yeni gelir kapısı bulabilir.

Roket tarafında da benzer bir kıtlık anlatısı var. SpaceX, Falcon 9 üretim temposunu Starship geçişi için yavaşlatınca fırlatma arzı sıkıştı; şirket 2025'in tamamında 165 Falcon 9 fırlatmasıyla rekor kırmıştı, bu yıl şu ana kadar 103'te ve yıl sonu yine 150-160 bandında kalabilir. Talep ise hem devlet hem özel uydularla katlanıyor ve Falcon 9 kadar güvenilir bir alternatif az. Boşluğu Rocket Lab gibi daha küçük taşıyıcılar doldurmaya çalışıyor; daha alt yörüngelere odaklansa da dün sert yükselişi bu kıtlık primini yansıttı. Özkent'e göre jeopolitik riskler azaldıkça uzay gibi yüksek betalı alanlara para akışı hızlanabilir. Bu hafta New York'taki Birleşmiş Milletler toplantısı ve İran Cumhurbaşkanı'nın olası katılımıyla Trump arasında çıkabilecek temas da piyasaların sevdiği bir yumuşama ihtimali olarak fiyatlanıyor.

Peki piyasa pahalı mı sorusuna Özkent net bir hayır yanıtı veriyor ve hesabı ortaya koyuyor. Yılbaşından 21 Eylül'e kadar şirketlerin ileriye dönük kâr beklentileri %28,3 artarken S&P fiyat endeksi sadece %13,4 yükseldi; aradaki %11,6'lık makas tarihsel olarak fiyatın kazancı takip ettiği bir düzende henüz kapanmamış bir boşluk demek. Elbette her sektörde aynı kar artışı yok, savaş, petrol, faiz ve politika gürültüsü baskı yaratıyor, yine de genelde pahalı bir borsa tablosu çıkmıyor. En çarpıcı ucuzluk çipte: ileriye dönük fiyat/kazanç yarı iletkenlerde 16,5 katken S&P ortalaması 19,4 kat; yani en hızlı büyüyen grup, ortalamadan iskontolu. Micron, Nvidia, AMD, ARM ve toparlayan Intel ile alt kademedeki optik oyuncular bu iskontonun içinde. Siber güvenlik gibi pahalı kalan cepler ayrı, ama iletkenler ve donanım tarafında Özkent önün hâlâ açık olduğunu düşünüyor; düzeltme gelse bile yönün yukarı kalabileceği tezini koruyor.