Ajan Hafızası Sıfırdan: Token Sorunundan Kendi İkinci Beyninizi Kurmaya

Video, dört ay önce yayımlanan kısa hafıza videosunun devamı olarak açılıyor. O video Claude Code'un gereksiz dosyaları okuyup token yakması sorununa hızlı bir çözüm önermişti, fakat süresi kısa olduğu için izleyicilerden gelen soruların çoğu yanıtsız kalmıştı. Yeni video bu boşluğu kapatmayı hedefliyor ve ajan hafızası konusundaki tartışmaların yeniden alevlendiği bir dönemde yayımlanıyor. Yazar baştan çerçeveyi çiziyor: anlatım Claude Code üzerinden yapılacak çünkü hem yaygın kullanılan hem de dosya yapısı ve takip araçlarıyla konuyu somutlaştıran iyi bir örnek.

Videoda altı bölümlük bir yol haritası veriliyor. Önce hafıza kavramının çıkış noktası ve token sorunu ele alınıyor, ardından klasik bilgi geri getirme yaklaşımı ile grafik yapılar anlatılıyor. İkinci bölüm Claude Code'un varsayılan hafıza davranışına, üçüncü bölüm llm-wiki formatına, dördüncü bölüm Obsidian ile takibe ayrılıyor. Beşinci bölümde NotebookLM gibi hazır araçların bu tabloya nerede oturduğu, son bölümde ise Hermes Agent'ın yerleşik hafıza sistemi inceleniyor.

Temel problem herkesin yaşadığı şey: ajan, komut verildikten sonra gerekli gereksiz bütün dosyaları okuyup token harcıyor ve kullanıcı hakkında ayrıca bir bilgi tutmuyor. Her yeni oturumda eski dosyalar baştan okunuyor. Videonun tezi, ajanın bir şeyi hatırlamasının pratikte tek anlama geldiği: doğru zamanda doğru dosyayı okuması. Kullanıcının kurması gereken sistem de bu yüzden bir sihir değil, ajanın her girişte doğru dosyaları okumasını sağlayan bir dosya düzeni.

Teorik çekirdek iki yol ve üç parçadan oluşuyor. Yazma yolu, sohbet bittikten sonra konuşmanın analizini sentezleyip dosyalara yazıyor; okuma yolu ise soru geldiğinde doğru dosyayı bulup içeriği sohbete geri taşıyor. Üç parça ise veri deposu, harita ve kural dosyası: Markdown dosyalarından oluşan depo, ajana hangi dosyaya gideceğini gösteren dizin haritası ve haritanın nasıl okunacağını tanımlayan Claude Code tarafındaki kural dosyası. Video bunu bir şehir haritası benzetmesiyle anlatıyor: depolar dükkanlar, dizin haritası yol tarifi, kural dosyası ise haritayı okuma kılavuzu.

Token derdinin kaynağı okuma tarafı. Yazım düzgün yapılmazsa ajan bütün dosyaları okuyor ve fatura kabarıyor. Eldeki okuma yolu zaten mevcut; kurulmaya çalışılan şey dosyaların haritayı doğru oluşturacak şekilde yazılması. Yani hafıza sistemi, verilerin düzgün kaydedilip ajan tarafından doğru okunmasından ibaret. Bu tanım videonun geri kalanındaki bütün araç seçimlerinin ölçütü haline geliyor.

Ardından kavramın kökeni olarak bilgi geri getirme yaklaşımı anlatılıyor. Klasik düzende büyük veri setleri parçalara bölünüyor, vektörleştirme modelleriyle sayı dizilerine çevriliyor ve soru geldiğinde en yakın parça bulunup cevaba ekleniyordu. Yazarın eski işyerinde üç boyutlu koordinat dosyaları için kullandığı yöntem tam olarak buydu. Fakat bu düzen statik ve devasa veri setleri içindi; her gün güncellenen kişisel bir sistem değildi. Güncel ajan düzeninde geri getirme işini modelin kendisi yapıyor, insana düşen iş ise dizini ve haritayı düzgün kurmak.

Grafik kavramı Obsidian arayüzü üzerinden somutlaşıyor. Düğümler işleri, kenarlar ise bilgi ve sonuç aktarımını temsil ediyor; bir kenar yalnızca gerçek bir aktarım olduğunda geçerli sayılıyor. Sorgu mekanizması da buradan doğuyor: kullanıcı soru soruyor, ajan ilgili dosyaları okuyup ortak bir sonuç çıkarıyor ve bu sentez yeni bir belge olarak kaydedilip sonraki oturumlarda güncelleniyor. Böylece ajan sıfırdan eğitilmiş oluyor; sistemin ona nasıl işleyeceği öğretiliyor.

Claude Code'un varsayılan davranışı videonun en dürüst bölümlerinden biri. Ajan gerçek anlamda hatırlamıyor; otomatik bellek adı verilen sistem, uzmanlık alanları, sohbet içi düzeltmeler, devam eden projeler ve harici referanslar gibi notları kendiliğinden tutuyor. MEMORY.md adlı bir dizin dosyası her oturum başında kısmen yükleniyor, sohbet kayıtları ise proje klasörlerinde varsayılan olarak otuz gün saklanıp sonra siliniyor. Sonuç tanıdık: ajan kim olduğunuzu biliyor ama aylar önceki konuyu takip edemiyor, rutin işlerin formatını unutuyor ve büyük projelerde token sorunu geri dönüyor.

Çözüm katmanı olarak llm-wiki formatı tanıtılıyor. Bu yalnızca bir Markdown düzen standardı: kasa yapısı, dizin haritası, günlük kayıtları ve sayfalar arası çapraz bağlantılar belirli bir şemaya oturtuluyor. Videoda yazar, izleyicilerinin yorumlarından derlenen konularla canlı bir örnek kuruyor: içeri aktarma, sorgu açma ve sağlık kontrolü komutlarını ajana manuel olarak veriyor, ajan dosyaları sentezleyip dizini ve günlüğü güncelliyor. Dikkat çekici nokta, bu aşamada ortada Obsidian olmaması; bağlantı kurma işini format ve komutlar yapıyor.

Obsidian bu mimaride depolama değil, izleme ve görselleştirme katmanı. Kasa açıldığında grafik görünümü hangi sayfanın nereye bağlandığını, hangi düğümlerin yetim kaldığını gösteriyor. Bağlamsız kural dosyaları yetim düğüm olarak beliriyor, iyi bağlanmış sayfalar ise ajanın izleyebileceği rotalara dönüşüyor. Yazarın uyarısı net: ajanla birlikte bağlantılar kurulmadan dosyalar doğrudan görselleştiriciye atılırsa ekranda yalnızca yetim düğümler görünür. Tek seferlik küçük projeler için ayrı bir kasa kurmak ise gereksiz bulunuyor.

Beşinci bölüm hazır araç sorusuna ayrılıyor ve örnek olarak NotebookLM inceleniyor. Sıfırdan bir hesapla kaynak ekleme, tasarım dosyası yükleme, özet ve bilgi kartı üretme adımları gösteriliyor. Hüküm dengeli: tek seferlik araştırma işleri için hazır araç yeterli, fakat bilgi yalnızca o uygulamanın içinde yaşıyor ve ona ulaşmak için ayrıca token harcanıyor. Kasa yapısı düzgün kurulursa ajanın onlarca dosya okumasına gerek kalmıyor; yani hazır araç ile kişisel kasa birbirinin rakibi değil, farklı ölçeklerin çözümü.

Son bölümde Hermes Agent ele alınıyor ve farkı tek cümleyle konuyor: Claude Code konuları, Hermes ise işleyişi yazıyor. Sürekli çalışan bir servis, her sabah tetiklenen bir görev ve işin beyni olan bir yetenek dosyası; her turda konuşmadan öğrenilecek bir şey olup olmadığına bakılıyor ve ana sohbete dokunulmadan kısa notlar düşülüyor. Klasör yapısı ve yetenek mekanizması Claude Code'a benziyor, fakat yazma, okuma ve temizleme döngüsünün fabrika çıkışı otomatik yapılması onu llm-wiki düzeninden ayırıyor. Kapanışta yazar, kullandığı komutların açıklama bölümünde paylaşıldığını belirtiyor.