Seviyor ama arzulamıyor: evlilikte cinsel kutuplaşma neden söner?

Bir kadın kocasını sevip sayıp hayran olabilir ve aynı anda ona karşı cinsel istek duymayabilir. Koç Mary Knight, Sex Love and Soul programındaki beyaz tahta anlatısında bu çelişkiyi tek kavrama bağlıyor: cinsel kutuplaşma . İddiası net: sevgi arkadaşlıktan beslenir, arzu ise iki kutup arasındaki gerilimden.

İki kutup olmadan akım olmaz

Kutuplaşma, bir tarafın eril enerji yi öbür tarafın dişil enerji yi taşımasıyla aralarında arzu akımı oluşması demek. Herkes iki enerjiyi de taşır ve gün içinde işine göre ikisi arasında geçiş yapar; ofiste uyumlu dinleyen adam evde yön belirleyebilir. Bu fikir yeni değil: David Deida'nın Intimate Communion kitabı (deida.info) aynı gerilimi aşk ile arzunun farklı yasaları olarak anlatır ve 50-50 dengesinin tutkuyu söndürdüğünü söyler.

Konuşmacının listesi somut. Eril tarafta başlatmak, liderlik etmek, karar vermek, yön ve plan sahibi olmak, harekete geçmek ve yapı kurmak var; vermek ve nüfuz etmek de buna dahil, yalnızca bedensel değil zihinsel anlamda. Dişil tarafta yanıtlamak, beklemek, almak, dinlemek, iş birliği, teslimiyet, izlemek, esneklik, uzlaşı arayışı ve akışa bırakmak duruyor. Nehir benzetmesi de buradan gelir: dişil enerji nehirse eril enerji onun kıyılarını örer.

Kültürün öğrettiği iyi erkek senaryosu

Kültürün erkeklere öğrettiği kur repertuvarı neredeyse tamamen dişil listeden alınma: iyi dinle, bekle, onun fikrine uy, esnek ol, hep uyumlu görün. Bunlar iyi bir eş, baba ya da ekip arkadaşı olmak için gerçekten gerekli; konuşmacı da bunu teslim ediyor. Ama kur dansında iki taraf da aynı kutupta durunca sonuç arkadaşlık oluyor, çekim değil.

Yakınlık azaldıkça erkeklerin tipik tepkisi dişili ikiye katlamak: daha çok beklemek, daha çok alttan almak, daha çok dinlemek. Ev düzeni tıkır tıkır işler, ebeveynlik ve tatiller yolunda gider, kadın kocasını en yakın arkadaşı sayar. Ama kimse eril kutbu tutmadığı için devre açık kalır; sevgi, saygı ve hayranlık arzuya dönüşmez.

İkisi de beklerse sonuç sıfırdır

Konuşmacıya göre dişil arzu doğası gereği yanıtlayıcı arzu dur: ortada yanıtlanacak bir hamle yoksa arzu da uyanmaz. Kendi evliliğinde başlatmaların yüzde 85'ini kocası yapar ve bu 50-50 bir paylaşım değildir. Bilim bu noktada onu destekliyor: Emily Nagoski Come Together kitabında (npr.org) kendiliğinden gelen arzunun uzun ilişkide kovalanacak hedef olmadığını, çiftlerin kendi duygusal zemin plan larını konuşması gerektiğini anlatır. Slate'in Come As You Are incelemesi (slate.com) aynı mekaniği gaz-fren ikilisiyle kurar: stres frene basar ve tamamlanmamış stres döngüsü arzuyu kilitler.

Anlatı hap kültürüne de mesafeli. Salt-eril performansa gömülmek; kontrol, baskı ve kabadayılık üretir, dengesizliğin öbür ucudur. Konuşmacı kendi geçmişini açıkça anlatır: yıllarca eskortluk ve genelev işletmeciliği yapmış, bırakalı iki yıl olmuşken tanıştığı eşiyle 12 yıldır evli. Bu geçmişten süzülen ayrım kritik: teslimiyet bir his durumudur, boyun eğme bir eylem; kimseyi teslimiyete zorlayamazsınız, zorlanan şeyin adı görev cinselliğidir. Avustralya ABC'sine konuşan terapist Kassandra Mourikis (abc.net.au) aynı çizgiyi çizer: görev cinselliği suçlulukla katlanılan bir angarya iken bakım cinselliği isteyerek seçilir, başlamak zor gelse de vardığında keyif verir.

Dengeyi bozan olaylar ve nehir benzetmesi

Denge çoğu zaman dış olaylarla bozulur: ebeveyn ya da çocuk hastalığı, iki tarafın hormon dalgalanmaları, iş kaybı, taşınma. Kadın geçici olarak direksiyona geçer, erkek geri almayı beceremeyince rol kalıcılaşır ve güvenin yeniden inşası gerekir. Nehir benzetmesi: kıyısı olmayan nehir her yöne yayılır, sonra durgunlaşıp kokuşur. Dişil enerjinin akacağı bir yapı yoksa iki kişi birlikte sürüklenir ve bu sürüklenme bir süre sonra kadını da rahatsız eder; çünkü kıyının direnci aynı zamanda cinsel gerilimi üretir.

En çarpıcı örnek hassas adamın tarayıcısı. Adam eve gelir, eşinin yüzünden bir terslik sezer ve zihninde bir bilgisayar çalışmaya başlar: geçen sefer ne olmuştu, şimdi hangi koca olmalıyım? Sonunda seçtiği koca rolüne bürünür. Konuşmacıya göre bu bekleyip izlemek ve önden gitmektir, yani dişil hamledir. Eril karşılık ise şaşırtıcı derecede basittir: neler oluyor diye sormak, anlatmak istersen buradayım demek, sonra yapı kurmak: yemeği devralmak, bir içki eşliğinde meseleyi kapatmak. Gottman Enstitüsü'nün teklif araştırması (gottman.com) aynı sahneyi başka dille anlatır: mutlu çiftler yakınlık tekliflerine yüzde 86 oranında yönelir, sıkıntılı çiftlerde bu oran yüzde 33'e düşer; ilişkinin kaderini büyük jestler değil küçük anların birikimi belirler.

Günlük hayatta eril enerji

Kapanış tezi pratik: başlatmak yalnızca yatak odasıyla ilgili değildir, sohbeti ve akşamın planını başlatmak da liderliktir. Dinlerken kendi merkezinde kalmak, kadının her cümlesine kapılmadan seni anlıyorum demek ve bitmeyen dert faslına sınır koymak da yapının parçasıdır. Ölçek yabana atılır gibi değil: Psychology Today'in derlediği araştırmalara (psychologytoday.com) göre evli çiftlerin yüzde 10 ila 20'si yılda 10 kereden az birlikte oluyor; Amy Muise'un bulgusu ise haftada bir ve üzeri yakınlığın iyi oluşu belirgin yükselttiğini gösteriyor. Yani mesele yaygın ve konuşulabilir; sessizliği bozan, yakınlık tanımını genişleten ve gerektiğinde uzman desteği alan çiftlerde devre yeniden kapanabilir.