New Mexico, Cambridge Analytica davasında jürinin 43 milyon ihlal tespitinin ardından Meta'ya 35-40 milyar dolar ceza verilmesini istedi; karar ülke tarihinin en büyük cezası olabilir.

43 milyon ihlal: jüri kararının anatomisi

25 Eylül 2026'da Santa Fe'de görülen iki haftalık duruşmanın ardından jüri, Meta'nın New Mexico'nun Haksız Ticaret Uygulamaları Yasası'nı 43 milyondan fazla kez ihlal ettiğine hükmetti; bazı sayıma göre rakam 44 milyona yaklaşıyor. Engadget'ın aktardığına göre jüri üyeleri, şirketin dava dosyasındaki 29 açıklamasından 26'sını yanıltıcı buldu ve bu sonuca New Mexico'daki Facebook kullanıcılarının bu mesajlara maruz kalma ölçeğini çarparak ulaştı. Davanın kökeni 2021'e uzanıyor: eyalet, Cambridge Analytica skandalının ardından Meta'yı veri gizliliği uygulamaları konusunda kullanıcıları yanıltmakla suçlamıştı.

35-40 milyar dolarlık talep ve due process matematiği

1 Ekim 2026'daki ceza duruşmasında eyalet avukatı Randi McGinn, Yargıç Francis Mathew'den 35 ila 40 milyar dolar aralığında bir ceza vermesini istedi. Reuters'a göre eyalet yasaları ihlal başına 5 bin dolara kadar cezaya izin veriyor; bu, teoride 219 milyar dolarlık bir azami tablo demek. Ancak McGinn, tam tutarın ABD Anayasası'nın due process güvencelerini zorlayacağını kabul ederek talebi azami rakamın yaklaşık yüzde 20'siyle sınırladı: ceza hem şirketin canını yakacak hem de anayasal denetimden geçecek. santafenewmexican.com'un yazdığına göre verilecek ceza ülke tarihinin en büyüğü olacağını yazdı.

McGinn'in duruşmadaki sözleri sertti: mahkemenin Meta ile şirketin anlayacağı tek dilden, yani para ve hisse senedi değerinden konuşması gerektiğini söyledi. KOB kanalının aktardığına göre 219 milyar dolarlık teorik tavan, eyaletin yaklaşık 11 milyar dolarlık genel bütçesinin 20 katına denk geliyor. Eyalet başsavcısı Raúl Torrez, ihlallerin beş ayrı kategoriye dağıldığını ve her birinin 5 bin dolarlık tavana tabi olduğunu açıkladı. KOB'a konuşan Torrez, jürinin iki haftadan uzun süre delilleri tarttıktan sonra bu hükme vardığını vurguladı.

Meta cephesi: astronomik, orantısız, anayasaya aykırı

Meta tarafı rakamları reddediyor. Şirket avukatı Matthew Nicholson, talep edilen tutarı gerçeklikten kopuk, vicdanları şoke eden ve anayasaya aykırı diye niteledi; Santa Fe New Mexican, savunmanın cezayı açıkça orantısız bulduğunu yazdı. Yahoo Finance'in aktardığı mahkeme belgelerine göre Meta, cezanın 3,45 milyar dolarla sınırlandırılmasını istiyor ve deneme aşamasında kullanıcı verilerinin satıldığının ya da herhangi bir tüketicinin fiilen yanıltıldığının kanıtlanamadığını savunuyor. Şirketin bir sözcüsü Fortune'a yaptığı açıklamada, platformların ifade özgürlüğü alanı olduğunu ve Birinci Değişiklik (First Amendment) kapsamında topluluk çıkarına yönettiklerini söyledi.

Cambridge Analytica boyutu davanın ağırlığını artırıyor. İngiliz siyasi veri şirketi, 2016 seçimleri öncesinde 50 milyondan fazla Facebook profilinden izinsiz bilgi toplamış ve bu veriler seçmen hedeflemesinde kullanılmıştı. Engadget, New Mexico'nun 2021'de açtığı davanın tam da bu zincirin üzerine kurulduğunu hatırlatıyor: eyalete göre şirket, skandal sonrasında gizlilik sözlerini düzeltmek yerine yanıltıcı beyanları yıllarca sürdürdü. Jürinin yanıltıcı bulduğu 26 açıklama da nefret söylemi politikaları ve veri işleme vaatleri gibi üst düzey yönetici beyanlarını kapsıyor.

Üçüncü darbe ve borsanın soğukkanlılığı

Bu dava, Meta'nın New Mexico'da art arda üçüncü yenilgisi. Mart ayında bir başka Santa Fe jürisi, genç kullanıcıların ruh sağlığı risklerinin gizlendiği gerekçesiyle 375 milyon dolarlık tazminata hükmetmişti; ağustosta ise Yargıç Bryan Biedscheid, gençlere verilen zararların giderilmesi için 567 milyon dolarlık bir iyileştirme fonu kurulmasına karar verdi. KOB, son davayı bu serinin üçüncü büyük halkası olarak kayda geçirdi. Yine de borsa ceza tehdidini şimdilik fiyatlamıyor: Yahoo Finance, META hissesinin duruşma günü yüzde 0,1 yükselip gece işlemlerinde yüzde 0,4 prim yaptığını, eylül ayını ise yapay zeka stratejisine duyulan güvenle yüzde 27 artışla kapattığını yazdı.

Yargıç Mathew'in nihai kararı ekim ayı içinde açıklaması bekleniyor. Karar ne olursa olsun temyiz yolu açık ve Meta'nın due process ile Aşırı Ceza Yasağı (Eighth Amendment) kartlarını bir üst mahkemede oynayacağı kesin gibi. Reuters'a göre eyalet, 35-40 milyar doların hisse fiyatını hissedilir biçimde etkileyecek ama anayasal sınırın içinde kalacak bir denge noktası olduğunu savunuyor. Teknoloji devlerine karşı açılan gizlilik davalarında çıta şimdiden yükseldi: bu ölçekte bir ceza, veri ihlallerinin artık sembolik para cezalarıyla geçiştirilemeyeceğinin ilanı olur.