Kadınlar Ne İster? Taklit Arzusu, Pazar Değeri ve Tamamlayıcı İhtiyaçlar

Freud'un bile cevabını bulamadığı soruyla açılıyor sohbet: kadınlar flörtte gerçekten ne ister? Konuşmacı bu soruya üç gün önce ayrı bir bölüm ayırdığını söylüyor ve kimseyi tatmin etmeyen cevabını veriyor: kadınlar, diğer kadınların istediğini ister. Bu iddia kulağa kışkırtıcı gelse de devamında hem evrimsel psikolojiyle hem de güncel araştırma verileriyle dengeleniyor.

Bu cevabın adı mimetik arzu : arzunun bulaşıcı olması, insanların neyi isteyeceğine başkalarının isteğine bakarak karar vermesi. NIH arşivindeki Girard incelemesine göre Fransız düşünür René Girard bu fikri 1996 tarihli makalesinde yeme davranışları üzerinden anlatmıştı; Taraban aynı mekanizmayı flört pazarına taşıyor. Yani çekim, iki kişi arasında değil, izleyenlerin bakışları arasında doğuyor.

Taklit arzusu ve modaya benzeyen çekim

Mevsimden mevsime değişen erkek tipleri bu yüzden şaşırtıcı değil. Bir dönem öne çıkan tarz, ses tonu ya da yaşam biçimi, kadınların birbirini izlemesiyle kritik kütleye ulaşıyor ve bir anda herkesin istediği şeye dönüşüyor. Konuşmacı bunu açıkça modaya benzetiyor: tıpkı kıyafette olduğu gibi çekicilikte de sezonun rengi var ve sezona uyan, sezon kadar görünür oluyor.

Bu noktada anlatı tek taraflı kalmıyor; evrimsel psikoloji devreye giriyor. Boy, güç ve özellikle yüz simetrisi gibi özellikler, doğurganlık ve gelişim sağlığının dolaylı işaretleri sayılıyor. Simetrik bir yüzün, gelişim sırasında dış etkenlerden daha az zarar görmüş bir bedene işaret ettiği düşünülüyor. Yani moda rüzgarı ne yöne eserse essin, altta daha eski bir donanım çalışmaya devam ediyor.

Kadınların birbirini izlemesinin asıl nedeni güvenlik. Bir tercih kritik kütleye ulaştığında davranış eğrisinin en kalabalık noktasında durmak, sürünün ortasında kalmak demek ve ortası en güvenli yer. Tarzını, beklentisini ya da ilişki biçimini bu merkezden fazla uzaklaştıran kadın ise kendini daha savunmasız hissediyor. Konuşmacı, kadınlarda yükselen kaygının bir kısmını tam buraya bağlıyor: merkezden uzaklaşan herkes, yönünü kaybedeceğinden korkuyor.

Sosyal medya bu izleme işini ölçeksiz büyütüyor. Ekrana bakan kadın, diğer kadınların her şeyi aynı anda başardığı izlenimine kapılıyor: kariyer, güzellik, ilişki, annelik. Amazon'daki kitap sayfasına göre Taraban bu tabloyu ekonomik bir mercekle okuyor; algılanan değer, çiftleşmenin kalbinde yatıyor. Ekrandaki kusursuzluk ise algıyı bozuyor, çünkü kimse kamera arkasındaki pazarlığı görmüyor.

Ayna büyüdü: kaygı ve karşılaştırma

Karşılaştırma mekanizması araştırmalarda net görünüyor. NIH arşivindeki sosyal karşılaştırma çalışmasına göre yukarı doğru karşılaştırmalara maruz kalmak, Instagram kullanımıyla düşük özsaygı arasındaki bağı açıklıyor. İkinci çalışmada dört yüzü aşkın katılımcıyla bu etkinin depresif belirtilere kadar uzandığı görülmüş. Yani akışta kaydıkça düşen şey yalnızca vakit değil, kişinin kendine biçtiği değer.

CDC'nin NCHS raporuna göre 2021 ile 2023 arasında 12 yaş üstünde depresyon yaygınlığı yüzde 13,1 ölçüldü ve oran yaş büyüdükçe geriledi. Kadınlarda danışmanlık alma oranı erkeklerin belirgin biçimde üstünde. Konuşmacı bu tabloyu sürüden kopma korkusuna bağlıyor: herkesin aynı şeyi yaptığı izlenimi, yapamayanı hasta hissettiriyor. Rakamlar en azından şunu doğruluyor: genç kadınlar bu baskıyı en ağır yaşayan grup.

Güvenlik arayışının öteki yüzü kaynak arayışı. Kadınlar flörtte yalnızca heyecan değil, korunma ve gelecek güvencesi de arıyor; konuşmacı bunu cinsel pazar değeri kavramıyla anlatıyor. Bu değer sabit değil, yaşla ve cinsiyete göre farklı eğriler çiziyor. Pazar dili soğuk gelse de anlatının tezi sıcak: herkes kendi değerini doğru okursa daha az hayal kırıklığı yaşar.

UTexas derlemesine göre erkekler düzinelerce kültürde ortalama daha genç eş seçiyor, kadınlar daha yaşlı eş. Çevrim içi mecralarda alınan beğeni sayısı da yaşa göre aynı eğriyi izliyor; yaş, doğurganlıkla bağlantılı olduğu için eş seçiminde olağanüstü belirleyici bir değişken. Evlilik ilanlarından boşanma nedenlerine kadar yaşın izi sürülüyor. Yani yaş eğrileri bir fikir değil, kültürler arası tekrarlanan bir örüntü.

Erkekte eğri daha oynak, çünkü kadının gözünde erkeğin değeri bedene indirgenmiyor. Zenginlik, mizah, çekicilik ve statü, fiziksel çekiciliğin yanına eklenince erkeğin toplam değeri geç yaşlara kadar taşınabiliyor. Konuşmacı bunu bir teselli değil, strateji olarak sunuyor: bedenin eskidiği yerde karakter ve kaynak konuşur. O yüzden erkekler için oyun, aynada değil, mizahta ve çevre güveninde oynanıyor.

Kaide tuzağı ve hayranlık

En pahalı hata ise kadını kaideye koymak. Erkek kendini aşağıda, kadını tahtta konumlandırdığında, kadından kendinden aşağı biriyle yetinmesini istemiş oluyor ve çoğu kadın bunu kabul etmiyor. Konuşmacı bu dinamiğin çoğunlukla bilinçdışı işlediğini vurguluyor. Kağıt üstünde mükemmel görünen erkeklerin reddedilmesinin nedeni de bu: hayranlık, çekiciliğin yerini tutmuyor.

Hayranlık zaten sanıldığı gibi saf bir haz değil. Limerence denen saplantılı beğeni, hoş hislerin yanında ıstırap, takıntı ve olumsuz duygular da barındırıyor. İnsanlar aşık olmanın acıtan tarafını da seviyor; konuşmacının kışkırtıcı cümlesi bu. Acı çekmeden bağlı hissetmek, pek çok kişi için bağın gerçeklik mührü sayılıyor.

İlişkinin maliyetini anlatan en canlı benzetme spor otomobil: herkes sürüş keyfini konuşur, kimse bakım faturasını anlatmaz. Konuşmacı yirmili yaşlarında hiçbir ilişkinin hayatını iyileştirmediğini, bugün ise sevgi ve destek gördüğü için maliyetin anlam kazandığını söylüyor. Sunucu da aynı yerden karşılık veriyor: heyecan anlıktır, bakım süreklidir. Hesap, his geçtikten sonra tutmalı.

Burada SagePub'taki eş tercihi çalışması devreye giriyor: üniversite mezunu bekarlar üzerinde yapılan 760 kişilik araştırmada, katılımcılar kişilikte kendine benzeyen eş isterken genel soruda tamamlayıcı eşi tercih ettiğini söylüyor. Kadınlar ayrıca daha sorumlu, daha dengeli ve daha dışa dönük eş istiyor. Konuşmacının tamamlayıcı ihtiyaçlar teziyle birebir örtüşüyor: ilişki, aynı malları değil, birbirinde olmayanı takas edenler arasında yürüyor.

Defter modeli: çekim, pazarlık, bakım

Taraban'ın ekonomik ilişki modeli , kitabında sistemli biçimde anlatılıyor. Amazon'daki kitap sayfasına göre The Value of Others, PsycHacks etiketiyle Temmuz 2024'te yayımlandı ve bini aşkın yorumla yüksek puan aldı. Tezin özü şu: herkes algıladığı en iyi seçeneğin peşindeyse, çiftleşmenin kalbinde değer algısı yatar. Kitap bu cümleyi bir flört felsefesine dönüştürüyor.

SecondPerson incelemesindeki özet, modelin üç aşamasını netleştiriyor: algılanan pazar değerine dayalı çekim, erkeğin en az kaynakla en fazlayı almaya çalıştığı pazarlık ve ilk heyecan söndükten sonra gelen bakım. Bakım aşamasında güç dengesi değişiyor, aşırı tanışıklık çöküyor ve çift ya yeni bir denge kuruyor ya dağılıyor. Bu şema, romantik anlatıyı muhasebe diline çevirdiği için rahatsız edici bulunuyor.

Aynı incelemenin en güçlü itirazı ise sevginin deftere sığmaması: sevgi, pazarlık konusu yapılamayan bir iyilik, güneşin ışığı karşılıksız saçması gibi tek taraflı bir armağan. İlişki, taraflar mevcut takası en iyi seçenek saydığı sürece sürüyor; sevgi ise bu hesabın dışında, hesabı yumuşatan bir iklim gibi duruyor. Konuşmacının modeli bunu reddetmiyor, yalnızca sevginin ilişkiyi tek başına ayakta tutmadığını söylüyor.

Çözüm önerisi az istemek: eşinden yalnızca başkasından alamayacağını iste, gerisini arkadaşlarında, ailende ve topluluğunda karşıla. Binlerce yıl boyunca insanlar ihtiyaçlarını kabilede gideriyordu; erkekler erkeklerle, kadınlar kadınlarla. İkili ilişkinin herkesin her şeyi olması beklenmiyordu. Beklenti küçülünce hayal kırıklığı da küçülüyor.

Pratik: erkekler ve kadınlar için

İşin topluluk ayağı Captain's Quarters üzerinden yürüyor: Taraban burada ayda iki kez grup danışmanlığı ve davetli konuklarla soru-cevap oturumları düzenliyor, ayrıca dünyanın her yerinden kadın ve erkeklerle bireysel görüşmeler yapıyor. Konuşmacı bunu kabilenin açık hali olarak sunuyor: ihtiyaçların tek bir eşe yüklenmek yerine aynı çevre içinde dağıtıldığı düzenli temas. Kitabın ve tüm projelerin bağlantıları her bölümün açıklamasında duruyor.

Podbean'deki PsycHacks kanal açıklamasına göre Taraban haftada birkaç kez klinik pratiğinden süzülmüş kısa bölümler yayımlıyor ve misyonunu gereksiz acıyı azaltmak olarak tanımlıyor. Yayın sayısı altı yüzü aşmış durumda. Bu format, kitabın kalın tezlerini günlük hayata taşıyan bir laboratuvar gibi işliyor: her bölüm tek bir fikri alıp dinleyicinin aynasına tutuyor.

Erkekler için pratik reçete üç maddede toplanıyor: kaideyi yık, değerini görünür kıl, az iste. Kadını tahta oturtmak yerine kendi statünü, mizahını ve kaynaklarını büyüt; sürünün onayını değil, somut değer üretimini hedefle. Ve ilişkiden beklediğin listeyi kısalt: arkadaşlık, terapi ve eğlenceyi eşinden değil, çevrenden al.

Kadınlar için ayna tersinden tutuluyor: sürünün merkezinde durma baskısını fark et, modayla değeri birbirinden ayır. Herkesin istediğini istemek güvenli hissettirir ama pahalıya patlar; tamamlayıcı ihtiyaçları kabul eden, yani farklı olana tahammül gösteren kadın daha az rekabetle daha çok tatmin bulur. Güvenlik, kalabalığın ortasında değil, doğru takasta yatar.

Sonuç: dansa devam

Kapanışta sunucu kitabı işaret ediyor ve konuşmacı çevrim içi adreslerini sıralıyor: video kanalı, bireysel görüşmeler ve ayda iki kez grup danışmanlığı yapılan topluluk. Son cümle bir dans daveti: sorular iyiydi, sohbet keyifliydi, dansa devam. Anlatının payına düşen ise şu: flört bir sınav değil, iki kişinin değerini masaya koyduğu bir dans. Adımlarını bilen, müziğe de dayanır, sessizliğe de.