Google kendi TPU'larını dışarı veriyor: 11 yıllık kapalı kapı açılıyor

Eylül ayının 15'inde değil, Nisan'ın 29'unda Alphabet çeyrek sonuç çağrısında Beklenmedik bir karar açıkladı. CEO Sundar Pichai, yapay zekâ laboratuvarlarından sermaye piyasası firmalarına kadar geniş bir yelpazeye hitap eden bir cümle kurdu: TPU talebi arttıkça, şirket kendi veri merkezlerine sahip bir grup müşteriye, donanım olarak TPU teslim etmeye başlayacağını söyledi. Yıllardır tek yol Google Cloud üzerinden kira etmekti; müşteriler işlem gücünü ödünç alıyordu, silikonun kendisine dokunmuyordu. Pichai bunun müşterinin pazar erişimini genişletmek için olduğunu söyledi. İkinci çeyrekte CFO Anat Ashkenazi, müşteri veri merkezlerine teslim edilen TPU sistemlerinden ilk kez gelir tanındığını ve sözleşmelerin büyük bölümünün 2027'de gelire dönüşeceğini doğruladı. Örnek olarak bir Blackstone yatırımlı ortaklığa ait proje gösterildi. DataCenterDynamics'in haberine göre bu donanım anlaşmaları Google Cloud'un 462 milyar dolarlık birikmiş iş yükünün içinde izleniyor; CFO, küçük bir kısmın 2026 sonunda, büyük bölümün ise 2027'de gelire dönüşeceğini söyledi.

Videoda anlatılan üç parçalı duyurunun ilk ikisi gerçek, üçüncüsü büyük ölçüde abartılı. Birinci parça doğru: TPU sistemleri artık Google'ın kendi binalarından çıkıp müşterilerin tesislerine kuruluyor. İkinci parça da doğru yönde: Google, PyTorch'in TPU'da yerel çalışmasını sağlayan TorchTPU projesini ön izlemede, seçili müşterilerle birlikte yürütüyor ve vLLM desteğini genişletiyor. Ancak videonun anlatıcısının sayfa dokuzundaki gizli bent diye sunduğu üçüncü parça — Gemini modellerinin müşteri altyapısında, Google bulutunun dışında çalıştırılabilmesi — resmî duyuruların hiçbirinde yer almıyor. Duyurulan şey, çipin satılmasıydı; modelin müşteri veri merkezine taşınması değil.

Peki bu neden şimdi? Cevap, videonun en güçlü bölümünde yatıyor. 2013'te Google'ın kendi çipini tasarlama kararı , kurumsal yapay zekânın doğuşunun başlangıcı. Google Cloud blogunda anlatılan hikâye şu: Baş bilim adamı Jeff Dean, dünya genelindeki kullanıcıların günde yalnızca üç dakika sesli arama yapsa bile bunun şirketin veri merkezi sayısını iki katına çıkaracağını fark etti. O dönemin enflasyonu içinde bu, karşılanamaz bir maliyetti. Bir ASIC tasarlamak normalde yıllar alırdı; TPU ise tasarımdan üretim veri merkezlerine yerleşime 15 ayda tamamlandı. Jouppi'nin 2023'teki geriye dönük incelemesine göre 15 aylık süre bir kaza değildi; program odağını tek bir işe kilitlemiş, 700 MHz saat hızıyla zamanlamayı kolaylaştırmış ve 28 nanometre gibi olgun bir süreç kullanmıştı.

TPU'nun mimarisi, bu hikâyenin teknik çekirdeği. Mühendislerin sistolik dizi dediği yapı, binlerce küçük çarpıcı hücrenin doğrudan birbirine bağlandığı bir ağdır; veri boru içindeki su gibi akar ve her kavşakta merkezi bir denetleyiciye dönmeden çarpılır. Bu tasarım, genel amaçlı işlemcilerin ve hatta GPU'ların sürekli belleğe gidip gelmesini gerektiren veri yolunu ortadan kaldırır. 2017'de arXiv'de yayımlanan TPU v1 makalesi, çipin dönemin işlemcilerine göre watt başına 80 kat , GPU'lara göre 30 kat verim sağladığını ölçtü — kayda değer bir fark. Ancak videonun unuttuğu ayrıntı, TPU v1'in yalnızca çıkarım yaptığını, eğitimi GPU'larda sürdürdüğünü. Google'ın mimarisi sonradan eğitim ve çıkarım arasında bölündü; sekizinci nesilde TPU 8t eğitime, TPU 8i çıkarıma ayrıldı.

Nvidia'nın çoğu zaman yanlış anlaşılan avantajı silikon değil, yazılımdır . Bu, videonun en güçlü tezlerinden birini doğru koyar: Google kendi silikonunu yapmak yalnızca kendini korur, sektörü değiştirmez. On beş yıl boyunca rakipler kendi çiplerini üretti ama hiçbiri işe yaramadı, çünkü CUDA yazılım katmanı, her eğitim kitabının, her kütüphanenin ve her yüksek lisanslı öğrencinin refleksinde varsayılan donanım olarak yazılıydı. SemiAnalysis'ın tahminine göre dağıtılmış Nvidia GB200 ve GB300 sistemleriyle karşılaştırıldığında TPU'nun toplam sahip olma maliyeti yüzde 30 ile 44 arasında daha düşük . İşte Google'ın bu boşluğu doldurmaya çalıştığı yer açık: TorchTPU, bir yazılımın gücünü, o yazılımın altındaki donanımı kiralayan olmadan dışarı vermek.

Rakip cephesinde durum rahatsız edici bir simetri gösteriyor. Amazon Trainium ve Inferentia çiplerini yıllardır dışarı satıyor ve kullanıyor; Microsoft'un kendi hızlandırıcı programı güçlü biçimde ilerliyor; Meta, Broadcom ile ortak geliştirdiği MTIA serisini reklam sıralama iş yükleri için kullanıyor ve MTIA 500'ü 2027 sonuna kadar kapsamlı biçimde devreye almayı planlıyor. Google'ın kendi müdahalesiyle karşılaşan şey yalnızca Nvidia değil. Güney Kore ekranındaki tablo bunu gösteriyor: S&P Global Ratings'in aktardığına göre ülke 2035'e kadar yaklaşık 1.200 trilyon won veri merkezi yatırımı planlıyor ve bu tempo sürecek olursa Asya-Pasifik bölgesinde Çin'den sonra ikinci büyük pazar olacak. Seoul Economic Daily'nin (SEDaily) haberine göre Google, Eylül'ün 9'unda Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi Komitesi'nden Ha Jung-woo ile görüştü; gündemde üniversitelere TPU altyapısı ve yerinde kurulum seçeneği vardı, sektör analistleri bunu Kore'nin TPU işinin ana üslerinden biri olacağının işareti sayıyor.

Rakamlar ne söylüyor? Analist tahminleri iddianın yönüne işaret ediyor, videosunun ölçeğine değil. Morgan Stanley, Google'ın doğrudan TPU satışlarının 2027'de 84 milyar dolara, 2028'de 108 milyar dolara çıkabileceğini tahmin ediyor; bu, TF International Securities'in 2026'nın ikinci yarısı için 0,3 gigavat, 2027 için 3,2 gigavat ve 2028 için 4,2 gigavat gönderim varsayımıyla uyumlu. TF, ayrıca TPU satışlarının yüzde 30 brüt marjla gerçekleşeceğini öngörüyor — bu, donanım ticaretinin bulut kirasından yapısal olarak daha düşük marjlı olduğunu kabul etmek demek. Google Cloud kurucusu Thomas Kurian, TPU işinin bir sonraki büyük ölçekli sağlayıcınınkinin iki katından fazla olduğunu ve sunucu geri ödemelerinin iki yılın altında, kendi işlemcisinin GPU'ların yaklaşık yarısı kadar sürede geri ödendiğini söyledi. Bu rakamlar yönetim tahminidir, denetlenmiş çeyreklik veri değildir. Bu tabloyu IEEE ComSoc teknoloji blogu derledi: Kurian'ın Goldman Sachs yatırımcı konferansındaki 'bir sonraki büyük ölçekli sağlayıcının iki katı' sözü ile Morgan Stanley'nin 84/108 milyar dolarlık revizyonu aynı dosyada yan yana duruyor.

Videonun en çok övündüğü nakit tablosu da büyük ölçüde yanlış. 93 milyar dolarlık 2026 sermaye harcaması ifadesi, Alphabet'in üç aylık verisine karışmış bir rakam. Doğru rakam şu: Alphabet'in 2026 yılı sermaye harcaması yönergesi 180 ile 190 milyar dolar aralığında, önceki 175-185 milyar aralığından yükseltildi. İkinci çeyrekte sermaye harcaması tek başına 44,9 milyar dolara çıktı, işletme nakit akışı ise 39,1 milyarda kaldı — serbest nakit akışı negatif 5,9 milyar dolar oldu. Hatta bir analist yazısı, Alphabet'in 2004 halka arzından ilk kez 80 milyar dolarlık yeni hisse senedi sattığını aktarıyor. Buna karşılık Alphabet hisseleri Google Cloud'un çeyreklik satışlarının yüzde 82 artmasına rağmen yaklaşık yüzde 3,8 gerileyerek kapandı.

Nvidia cephesinde tablo daha da karmaşık. Şirket, 2026 mali yılı için 215,9 milyar dolar gelir bildirdi, yüzde 65 artışla; veri merkezi geliri çeyreklik 62,3 milyar dolarla rekor kırdı. Brüt marj yıllık bazda yüzde 71,1 , çeyreklik bazda yüzde 75,0 geriledi — yani yılın ortalarında konuşulan yüzde 70 rakamı tesadüfen doğru çıktı. Buna rağmen hisse senedi, 14 Eylül'de gördüğü 236 dolarlık rekor seviyeden geri çekildi; 23 Eylül'de 225,51 dolara, 24 Eylül'de yaklaşık 221 dolara indi ve yılbaşından beri yaklaşık yüzde 15 gerileyerek en iyi günlerini geride bıraktı. FXLeaders'ın (FX Leaders) aktardığı fiyat hareketine göre hisse 23 Eylül'de 225,51 dolara indi, 24 Eylül'de 221 dolara yöneldi; 230 dolar direnç, 220 dolar destek olarak izleniyor. Videonun 'üç yıldır ilk gerçek sorun' çerçevesi yön olarak tutuyor: TechCrunch'ın çerçevesi de hissedilen şeyin zayıf talep değil, hesaplama gücü fiyatlarında oluşan likidite baskısı olduğunu söylüyor.

Google'ın bu hamlesini anlamak için, TPU'nun on bir yıl boyunca neden hiç satılmadığını bilmek gerekir. 2016'da AlphaGo, dünyanın en iyi go oyuncusunu canlı yayında yendi; kamuya açık yüzlerce rapor bu zaferi algoritmalara, sinir ağlarına ve yazılıma bağladı. Çok az kişi cihazın kendisine baktı. Oyun, Google'ın kendi çiplerinde oynanıyordu ve bu bir pazar lansmanı değil, bir gösteriydi. O noktada mantık sağlamdı: rakiplere, kopyalanamayan tek şeyi vermek anlamsızdı. Google Cloud'un 2018'den bu yana yürüttüğü her kurumsal görüşme 'yanımızda olan şeyi sizde yok' mesajına dayanıyordu. Şimdi bu üçüncü parça geri alınmış değil ama arka planı değişmiş: Google yazılımı bedava verdiği için, artık donanımı satmanın rekabet avantajını yıkma riski kalmadı. Bedava olan şey, kendisinden önce gelen ürünü savunmaz.

İki darboğaz: bellek ve elektrik

Videonun en somut tespiti burada: yapay zekâ donanımının gerçek sınırı tasarım değil, yüksek bant genişliğinde bellek. HBM, katmanlar üst üste yığılan ince silikon tabakaları ve binlerce mikro kanalı dikey olarak delen mikro düzeyde bir bağlantı gerektiriyor; bir katman başarısız olursa yığın tamamen değersiz hale geliyor. NetworkWorld'ın aktardığına göre Samsung, HBM ve geleneksel DRAM için üretim alanını önceliklendirdiği için 2026'da DDR5 32 GB modül fiyatını 149 dolardan 239 dolara çıkardı, yüzde 60'lık bir artış. SK Hynix, HBM, DRAM ve NAND kapasitesinin 2026 için ' esasen tükenmiş ' olduğunu açıkladı. Micron ise tüketici belleği pazarından tamamen çekildi. Micron yöneticisine göre HBM, gigabayt başına standart DRAM'ın yaklaşık üç katı wafer kapasitesi tüketiyor.

Bu darboğazın ölçeğini gösteren rakamlar çarpıcı. Nvidia, 2027 küresel HBM üretiminin yaklaşık yüzde 37'sini önceden taahhüt etti; Ağustos'ta açıklanan çeyreklik dosyada tedarik ve kapasite taahhütleri bir önceki çeyreğe göre 119 milyardan 279 milyar dolara fırladı. Morgan Stanley tahminine göre Nvidia, Alphabet ve AMD'nin toplam tahsisi 2027 üretiminin yüzde 85'ini oluşturuyor — geriye başka hiçbir geliştirici için yüzde 15 kalıyor. Sektörün geri kalanı için 2024'te 2,76 milyon olan birim gönderiminin 2027'de 8,8 milyona çıkabileceği tahmin ediliyor. Kim kimin sırasını aldığı, tasarım yarışından daha çok bir tahsis yarışı haline geldi. Micron'un yıl sonuna kadar aylık HBM wafer kapasitesini 100 bin'e çıkarma hedefi bu tabloyu değiştirmeye yetmiyor: sektör tahminlerine göre Samsung ve SK Hynix'in kapasitesi sırasıyla 150-200 bin wafer. CSIS'in analizine göre bu tablo döngüsel bir dalgalanma değil yapısal bir kayma: veri merkezleri 2026'da dünya bellek üretiminin yaklaşık yüzde 70'ini tüketecek ve anlamlı yeni kapasite en erken 2027-2028'de gelecek.

İkinci darboğaz elektrik ve ağ bağlantısı , ve belki de bundan daha zor çözülür. Accuris'in takip verilerine göre ABD'de veri merkezi enerji talebi 2025'te 80 gigavatken 2028'e doğru 150 gigavata yükselecek; küresel veri merkezi elektrik tüketimi 1.050 teravat-saat civarına yaklaşarak dünyanın beşinci büyük ülkesi seviyesinde. Veri merkezleri bölgesel elektrik şebekesinin yüzde 70'ini tüketecek. Aynı rapor, 2026 için planlanan yapay zekâ veri merkezi kapasitesinin yüzde 30 ile 50 arasının 2028'e sarktığını , gerekçe olarak şebeke bağlantı kuyruklarını ve inşaat darboğazlarını gösteriyor. The Register'ın aktardığına göre Virginia, Georgia ve Alabama'da veri merkezlerine elektrik verilmesi verilere ilişkin kararsızlıkta olan yerel kurumlar var. Yani videonun son bölümde söylediği şey doğru çıkıyor: bu yarışın asıl darboğazı belki de silikon değil, sahayı kullanma ve şebekeye bağlanma izni.

İzlenmesi gereken beş gösterge

Videonun en kullanışlı bölümü tahmin listesiydi — ama sayılar yanlış, izlenecek göstergeler doğru. İlk gösterge, üçüncü bir tarafın kendi tesisinde bu donanımı üretim yükünde kullandığını açıkça doğrulaması. Sadece duyuru yeterli değil; benzer dönemlerdeki abartılı duyuruların arkası çoğu zaman boş çıkar. İkinci gösterge, müşterinin birim iş başına ödediği maliyeti karşılaştırmalı açıklaması. Bu rakam çıktığında, Nvidia'nın 1,4 milyon birimlik planı değil, gerçek bir ekonomik kıyaslama elimizde olur. Üçüncüsü, rakiplerin tepkisi: fiyat düşürme, paket genişletme veya mimari avantajı körükleme. Hızlı bir fiyat indirimi hareketsizlik işaretidir, sessizlik ise güven. Dördüncü gösterge Amazon ve Microsoft'un tutumu. İkisi de kendi silikon programlarına sahip, yani Google'ın çipi onlar için rakip. Ama Google'ın yazılım katmanı bedava ve her donanımda çalışıyor — kendi çiplerinde de. Bir rakibin açık kaynak paketini benimsemek, hükümet sırtına yaslanmadan zor bir tercih. Beşinci gösterge, uzun vadeli tedarik anlaşmaları. Kim 2029'a kadar HBM kapasitesini güvenceye alırsa, henüz başlamamış savaşları çoktan kazanmış olur. Bu arada Morgan Stanley'ın temmuz ayındaki tahmini somut bir dönüm noktası sunuyor: Anthropic'in TPU dağıtımını bu yıl 1 gigavattan 2027'de 5 gigavata çıkarma planı, arz tarafındaki sıkışıklığın bir göstergesi olarak okunmalı.

Videonun saptığı yer, duyurunun varlığını değil, tarihini ve büyüklüğünü abartması. Gerçek olan şey yeterince ilginç: 2015'te dışarıya satılması reddedilen bir çipler, otuz yılın en büyük altyapı kaymasının ortasında, üstelik rekabet avantajını bir standarda dönüştürmek için kendi kazanç modelini kırarak piyasaya açıldı. Bunun ne kadar iddialı bir hamle olduğunu anlamak için, Google'ın yerine başka biri aynı şeyi yapsaydı ne olacağını düşünmek yeterli. Rekabetin nihai hedefi rakipten daha iyi ürün yapmak değil, rakipten bağımsız olabilmektir. On bir yıl sonra, eski bir iç araç sınırları içeride tutma tercihi kaldırdı.