AGI Dalgası: Naval ile Yapay Zekâ Kaygısı, Açık Modeller ve Tayvan Sorunu

Naval'in masasında bu kez üç kurucu var: Y Combinator başkanı Gary Tan, polisiye raporlama araçlarından uyumlu yapay zekâ sohbetine açılan Able Police'ten Daniel ve sağlık süper uygulaması A-List'ten Farbood. Format baştan ilan ediliyor: kimsenin ürünü değil, inşa ederken öğrendikleri konuşulacak.

Yapay zekâ, konuklardan birinin deyişiyle en hızlı bayatlayan ama etkisi en yüksek konu. Sohbetin ilk somut çıktısı kodlama pratiğinden geliyor: Claude Code ile başlayan bir kurucu, 24 saatte OpenClaw tarafına geçmiş, telefonundan evdeki bilgisayarını yönetir hale gelmiş. Gecede üç saat uykuyla geçen ayların sonunda vardığı hüküm net: son aylarda üretkenlikte bir kırılma yaşandı.

Bölümün en iddialı sayısı token ekonomisinden geliyor: yılda 100 bin dolarlık token harcayan birinin 2027'de yaşayan sıradan bir vatandaş gibi hissedeceği, çıkarım miktarının 24-36 ayda 90 bin kat artacağı öne sürülüyor. Buradan Nvidia tartışması açılıyor: hisseler pahalı değil, tam tersine birkaç katman ıskalayarak ucuz olabilir.

Erişim sorusu sohbeti sertleştiriyor. ABD yönetiminin onayladığı ortaklara kademeli dağıtılan yeni bir kodlama modelinin örneği üzerinden şu korku dile getiriliyor: güvenlik gerekçesiyle denetim dar bir grubun elinde toplanırsa yapay zekâ savunma aygıtına dönüşür. Bir yanda dar kontrolün, öbür yanda herkese açık erişimin riskleri tartılıyor; biyolojik silah senaryosu da bu çerçevede geçiyor.

COVID'in kökeni bahsinde Naval eski bir teknoloji esprisini ödünç alıyor: Kuzey Karolina'da tasarlanıp Çin'de birleştirilen virüs. Aşı için yapılan işlev kazandırma deneylerinin gözüpekliği eleştiriliyor; yapay zekânın benzer bilgileri demokratikleştirdiği ama sorunun zaten sahada olduğu savunuluyor.

Yapay zekâ kaygısı bölümün duygusal merkezi. Konuklar, yapay zekâyla yazılmış e-postaları alt sınıf sinyali saydıklarını söylüyor: uzun, klinik, okunmaya değmez metinler. Öneri sert: ya metni kısaltıp öze indir, ya da bırak onun yapay zekâsı senin yapay zekânla konuşsun. İyi yazmanın iyi düşünmek olduğu, kasın kullanılmazsa köreleceği vurgulanıyor.

Karşı argüman da masada: nispeten akıllı bir modelle gün boyu yüksek bantlı sohbet edebilmek yeni bir öğrenme biçimi. Beceri dosyaları, vektör uzaylarını çarpıştıran geri getirme düzenekleri ve değerlendirme derlemleri (eval harness) bu dönemin zanaatkâr araçları olarak anılıyor. Hatta bir meydan okuma var: sistemi al, anonim hesap aç, 300 bin takipçiye ulaş, sonra gel yüzümüze vur.

Dönüm noktası Aralık 2025'teki Claude Code kırılması olarak tarihleniyor; öncesinde difüzyon imgeleri, sohbet botları ve akıl yürütme modelleri sayılıyor. Kural cümlesi tekrarlanıyor: gördüğün en kötü hali bu. MiniMax gibi açık modellerin beşte bir ila onda bir maliyetle akıl almaz işler çıkardığı, ama iyi bir koşum takımına (harness) ihtiyaç duyduğu ekleniyor.

Çin'in nasıl yetiştiği sorusuna dört teori sıralanıyor: telif kısıtı olmadan tüm ağı tarayan kendi ön eğitimleri, Amerikan modellerinden damıtma (kurumsal hesapların tokenlarını ucuza satan veri aracıları ve sahte kimliklerle aşılan doğrulamalar dahil), laboratuvarlar arası yoğun araştırmacı geçişkenliği ve zayıf güvenlikten sızan ağırlıklar. En büyük başlık ise strateji: Çin'in kamu-özel ortaklığıyla laboratuvarları fonlayıp yazılımı metalaştırarak donanımdaki üstünlüğüne oynaması. Yazılım metalaştı, donanım Çin'de; metalaşmayan tek şeyin yapay zekâ araştırmasının kendisi olduğu söyleniyor.

Güç dengesi için iki kral tezi atılıyor: modellerinden doğrudan gelir yazan ve kullanıcı etkileşiminden pekiştirmeli öğrenme verisi toplayan OpenAI ile Anthropic arayı açıyor; Elon uzaydaki veri merkezleri ve halka arz savaş sandığıyla üçüncü biletin adayı; Google ise ürün karmaşası, arka planda kopan uygulaması ve şişkin ürün yönetimiyle eleştiri oklarının hedefi oluyor.

AGI'ye binmek bölümün sloganı: 1 milyon token bağlam üç Harry Potter kitabı ederken insan zihni yedi artı eksi üç öğeyle sınırlı. Buradan CEO'lara toplam bilgi farkındalığı reçetesi çıkıyor: şirketin bütün sistemlerine bağlı, her şeyi değerlendirip özetleyen kişisel yapay zekâ. 2027'nin koşum takımı savaşının yılı olacağı, mobilitede Apple-Google ikilisinin girişimlere nefes aldırdığı gibi, iki atlı bir yarışın ekosistem için daha sağlıklı olacağı ekleniyor.

Tayvan bahsi en tartışmalı kısım. Tayvanlı zenginlerin çocuklarını askerlikten kaçırmak için sistemli şekilde yurt dışına çıkardığı, ikinci büyük partinin Çin yanlısı olduğu, adada çoğunluğun Hong Kong yolunu beklediği anlatılıyor. Uçak gemilerinin kara konuşlu füzeler ve dronlar karşısında hükmünün kalmadığı, 10-20 yılda yavaş bir birleşmenin kimsenin yüzünü kızartmadan gerçekleşeceği, ABD'nin savaş yerine gümrük vergisi ve koşul eşitlemeyle yetinmesi gerektiği savunuluyor.

Kaliforniya imparatorluğu tezi coğrafyayla kuruluyor: ABD'deki tüm sıcak-kuru Akdeniz kıyısı tek eyalette toplandığı için ülkenin GSYH'sinin üçte bir ila yarısının Kaliforniya'da yoğunlaşacağı öne sürülüyor. Yüzde 50,1 ile her şeyin oylanabildiği doğrudan demokrasi eleştiriliyor; San Francisco'nun toparlandığı, Los Angeles'ın battığı, yüksek hızlı tren ve yönetim kapasitesinde Çin'in fersah fersah önde olduğu söyleniyor.

Kapanış özgürlük ve gelecek bahsi: karantinaların, silahlı eyalet milislerinin baskısıyla kalktığı anlatısı; ABD çökerse Avrupa gibi müzeye değil, Latin Amerika gibi kartel ve suç düzenine evrileceği kehaneti; evrensel temel gelir yerine evrensel temel robot (UBR) önerisi; bakıcı açığı, sağlığın israfı, kolejin referans sistemine dönüşmesi; insan arzusunun yeri doldurulamazlığı; yapay sevgilisini kutuda arayan müşteri anekdotu ve son şaka: bu podcast tamamen yapay zekâyla üretilmişti.

Karşıt görüşü en güçlü haliyle kurayım: bu bölümdeki karamsarlık ve coşku aynı madalyonun iki yüzü olabilir. Token fiyatları düşerken yapay zekâ faturalarının artması, verimlilik kazanımlarının tüketim artışıyla yendiğini gösteriyor; açık modellerin durumu ise bağımsız incelemelerde sanılandan daha güçlü. Yani tablo, konukların çizdiği kadar tek taraflı değil.

Bölümün sınırlarını da not edeyim: burası bir sohbet, denetimli bir araştırma değil. Doksan bin kat çıkarım, GSYH payı, Tayvan'da askerlikten kaçış gibi sayılar ve anekdotlar tek taraflı aktarılıyor; insansı robot takvimi bağımsız gözlemcilerde hâlâ şüpheyle karşılanıyor. Dinlerken her iddiayı başlangıç noktası saydım, sonuç saymadım.

Çıkar ve doğrulanabilirlik merceğini de uyguladım: masadakiler Silikon Vadisi'nin kurucuları ve yatırımcıları; açık kaynak ve gevşek denetim onların işine gelir. COVID kökeni iddiası bilimsel yazında hâlâ tartışmalı ve işlev kazandırma deneyleri ayrı bir başlık olarak ele alınıyor. Yapay zekâ riski anketleri bile araştırmacıların bölündüğünü gösteriyor, o yüzden tek sesli kıyamet anlatısına mesafeliyim.

Pratik hükmüm şu: modelleri günlük işine sokan kurucu ve geliştirici için bu bölüm altın değerinde bir reçete; koşum takımı kur, açık modelleri dene, dalgaya bin. Ama jeopolitik ve ekonomik kararlar için burası kaynak değil, soru listesi. Ben olsam Tayvan ve Kaliforniya iddialarını bağımsız kaynaklardan doğrulamadan ciddiye almazdım.

naval · agi · yapay zeka kaygısı · açık kaynak · tayvan · kaliforniya